ડાયસ્પ્રોસિયમ (Dy) - પરમાણુ સંરચના અને રાસાયણિક ગુણધર્મો

ડાયસ્પ્રોસિયમ (Dy)

ડાયસ્પ્રોસિયમ (Dy) એ લેન્થેનાઇડ તત્વ છે, જે આવર્ત કોષ્ટકમાં f-બ્લોક તત્વોનો સભ્ય છે. તે એક દુર્લભ-પૃથ્વી ધાતુ છે.

પરમાણુ મોડેલ વિગતો

• પરમાણુ ક્રમાંક (Z): 66
  • કેન્દ્રકમાં 66 પ્રોટોન દર્શાવે છે.
• દળ સંખ્યા (સૌથી સામાન્ય સમસ્થાનિક, Dy-164): 164
  • ન્યુટ્રોનની સંખ્યા = દળ સંખ્યા - પરમાણુ ક્રમાંક = 164 - 66 = 98 ન્યુટ્રોન.
• ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા: 66 (તટસ્થ પરમાણુ માટે).
• પરમાણુ કદ (ધાતુ ત્રિજ્યા): 178 pm (પિકોમીટર).

ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી અને કક્ષાનો આકૃતિ

• ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી: [Xe] 4f^10 6s^2
  • આ ગોઠવણી દર્શાવે છે કે ઝેનોન ([Xe]) ના સ્થિર ઉમદા વાયુ કોર પછી, 4f પેટાકક્ષામાં 10 ઇલેક્ટ્રોન અને 6s પેટાકક્ષામાં 2 ઇલેક્ટ્રોન છે.
• કક્ષા-વાર ઇલેક્ટ્રોન વિતરણ (લેખિત રજૂઆત):
  • K-કક્ષા (n=1): 2 ઇલેક્ટ્રોન (1s^2)
  • L-કક્ષા (n=2): 8 ઇલેક્ટ્રોન (2s^2 2p^6)
  • M-કક્ષા (n=3): 18 ઇલેક્ટ્રોન (3s^2 3p^6 3d^10)
  • N-કક્ષા (n=4): 28 ઇલેક્ટ્રોન (4s^2 4p^6 4d^10 4f^10)
  • O-કક્ષા (n=5): 8 ઇલેક્ટ્રોન (5s^2 5p^6)
  • P-કક્ષા (n=6): 2 ઇલેક્ટ્રોન (6s^2)

આવર્ત વલણો

• આયનીકરણ એન્થાલ્પી (kJ/mol):
  • પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી: 573.0 kJ/mol (પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા).
  • દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી: 1130 kJ/mol (બીજા ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા).
  • તૃતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી: 2200 kJ/mol (ત્રીજા ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા).
  • આ મૂલ્યો બહારના s-ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે પ્રમાણમાં ઓછી ઊર્જાની જરૂરિયાત દર્શાવે છે, જે ધાતુઓ માટે લાક્ષણિક છે.
• વિદ્યુતઋણતા (પોલિંગ સ્કેલ): 1.22
  • આ નીચું મૂલ્ય ડાયસ્પ્રોસિયમના ધાત્વિક ગુણધર્મને અને ઇલેક્ટ્રોનને આકર્ષવાને બદલે ગુમાવવાની તેની વૃત્તિને દર્શાવે છે.
• ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી: ડાયસ્પ્રોસિયમ માટે ચોક્કસપણે જાણીતી નથી, પરંતુ સામાન્ય રીતે ધાત્વિક તત્વો માટે તે હકારાત્મક અથવા નહિવત્ ઓછી હોય છે, જે દર્શાવે છે કે તેઓ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારતા નથી.
• પરમાણુ ત્રિજ્યા: 178 pm
  • આ મૂલ્ય લેન્થેનાઇડ્સ માટેના સામાન્ય વલણ સાથે સુસંગત છે.

મુખ્ય ભૌતિક ગુણધર્મો

• ઘનતા: 8.55 g/cm³ (25 °C પર)
• STP (પ્રમાણભૂત તાપમાન અને દબાણ) પર સ્થિતિ: ઘન
• રંગ: ચાંદી-સફેદ
• ગલનબિંદુ: 1412 °C
• ઉત્કલનબિંદુ: 2567 °C