All Europium (Eu) Guides
Revision Guide Class 10-12 / JEE / NEET

યુરોપિયમ (Eu) પુનરાવર્તન માર્ગદર્શિકા

By Periodic Table India
CBSE / JEE Prep Notes
- Chemistry - Europium - Eu - Periodic Table - Atomic Structure - Lanthanides - f-block

પરમાણુ મોડેલની વિગતો

યુરોપિયમ (Eu) એક દુર્લભ-પૃથ્વી ધાતુ છે, જેને લેન્થેનાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તેની પરમાણુ રચના નીચે મુજબ છે:

મૂળભૂત કણો

  • પરમાણુ પ્રતીક: Eu
  • પરમાણુ ક્રમાંક (Z): 63 (પ્રોટોનની સંખ્યા)
  • પરમાણુ દળ (A): 151.964 u (સરેરાશ પરમાણુ દળ)
  • પ્રોટોન: 63
  • ઇલેક્ટ્રોન: 63 (તટસ્થ પરમાણુમાં)
  • ન્યુટ્રોન: આશરે 89 (સૌથી પ્રચુર આઇસોટોપ, {152}{Eu}^\{152\}\text\{Eu\} માટે)

પરમાણુ કદ

  • ધાત્વિક ત્રિજ્યા (CN 12): 204 pm

ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી અને કોષ આકૃતિ

ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી

યુરોપિયમની ભૂમિ અવસ્થાની ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી આ મુજબ છે:

[ \text{[Xe]} , 4\text{f}^7 , 6\text{s}^2 ] આ ગોઠવણી અર્ધ-ભરાયેલા 4f ઉપકોષ માટે નોંધપાત્ર છે, જે વિશેષ સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે અને તેના રાસાયણિક ગુણધર્મોને પ્રભાવિત કરે છે.

કોષ-વાર ઇલેક્ટ્રોન વિતરણ

જુદા જુદા કોષો (K, L, M, N, O, P) માં ઇલેક્ટ્રોનનું વિતરણ નીચે મુજબ છે:

  • K-કોષ (n=1): 2 ઇલેક્ટ્રોન (1{s}21\text\{s\}^2)
  • L-કોષ (n=2): 8 ઇલેક્ટ્રોન (2{s}22{p}62\text\{s\}^2 \, 2\text\{p\}^6)
  • M-કોષ (n=3): 18 ઇલેક્ટ્રોન (3{s}23{p}63{d}{10}3\text\{s\}^2 \, 3\text\{p\}^6 \, 3\text\{d\}^\{10\})
  • N-કોષ (n=4): 25 ઇલેક્ટ્રોન (4{s}24{p}64{d}{10}4{f}74\text\{s\}^2 \, 4\text\{p\}^6 \, 4\text\{d\}^\{10\} \, 4\text\{f\}^7)
  • O-કોષ (n=5): 8 ઇલેક્ટ્રોન (5{s}25{p}65\text\{s\}^2 \, 5\text\{p\}^6)
  • P-કોષ (n=6): 2 ઇલેક્ટ્રોન (6{s}26\text\{s\}^2)

આવર્ત વલણો

આયનીકરણ એન્થાલ્પી

યુરોપિયમ પ્રમાણમાં ઓછી આયનીકરણ એન્થાલ્પી દર્શાવે છે, જે તેના ધાત્વિક લક્ષણ અને ધન આયનો બનાવવાની વૃત્તિ સાથે સુસંગત છે. 6{s}26\text\{s\}^2 ઇલેક્ટ્રોન દૂર કર્યા પછી અર્ધ-ભરાયેલા 4{f}74\text\{f\}^7 ઉપકોષની સ્થિરતાને કારણે પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી કેટલાક પડોશી લેન્થેનાઇડ્સ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછી હોય છે.

  • પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી (Δ{{i}}H1\Delta_\{\text\{i\}\}H_1): 547 kJ/mol
  • દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી (Δ{{i}}H2\Delta_\{\text\{i\}\}H_2): 1085 kJ/mol

વિદ્યુતઋણતા

યુરોપિયમ એક અત્યંત વિદ્યુતધન તત્વ છે, જેનો અર્થ છે કે તેમાં ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની પ્રબળ વૃત્તિ છે.

  • પૉલિંગ વિદ્યુતઋણતા: 1.2

ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી

અત્યંત વિદ્યુતધન ધાતુ હોવાને કારણે, યુરોપિયમ ઇલેક્ટ્રોન પ્રત્યે ખૂબ ઓછી આકર્ષણ ધરાવે છે. તેની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી ધન હોવાની અપેક્ષા છે, જે દર્શાવે છે કે તટસ્થ યુરોપિયમ પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરવા માટે ઊર્જાની જરૂર પડશે.

પરમાણુ ત્રિજ્યા

  • ધાત્વિક ત્રિજ્યા (CN 12): 204 pm. યુરોપિયમ લેન્થેનાઇડ્સમાં સૌથી મોટી ધાત્વિક ત્રિજ્યા ધરાવે છે, જે ધાતુ જાળીમાં દ્વિસંયોજક અવસ્થા માટેની પસંદગીને આભારી છે, જે ત્રણને બદલે બે ઇલેક્ટ્રોન ધાત્વિક બંધમાં ફાળવે છે, જેનાથી નબળું ધાત્વિક બંધન અને મોટું પરમાણુ કદ થાય છે.

મુખ્ય ભૌતિક ગુણધર્મો

યુરોપિયમ એક નરમ, તન્ય ધાતુ છે જે તેના વિશિષ્ટ પ્રકાશીય ગુણધર્મો માટે જાણીતી છે.

  • ઘનતા (25°C પર): 5.244 g/cm³
  • પ્રમાણભૂત અવસ્થા: ઘન
  • દેખાવ: રૂપેરી-સફેદ ધાતુ, હવામાં ઝડપથી ઝાંખી પડે છે.
  • ગલનબિંદુ: 822 °C (1095 K)
  • ઉત્કલનબિંદુ: 1529 °C (1802 K)