આયોડિન (I): પરમાણુ સંરચના અને રાસાયણિક ગુણધર્મો

આયોડિન (I) ના પરમાણુ મોડેલની વિગતો

આયોડિન (I) સમૂહ 17 નું તત્વ છે, જે એક હેલોજન છે.

પેટા-પરમાણ્વીય કણો

• પરમાણુ ક્રમાંક (Z): 53
  • પ્રોટોનની સંખ્યા: 53
  • ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા: 53 (તટસ્થ પરમાણુમાં)
• દળ ક્રમાંક (A): આશરે 127 (સૌથી સામાન્ય સમસ્થાનિક, $^\{127\}\text\{I\}$ માટે)
  • ન્યુટ્રોનની સંખ્યા: A - Z = 127 - 53 = 74

પરમાણ્વીય કદ

• સહસંયોજક ત્રિજ્યા: ~139 pm
• વાન ડર વાલ્સ ત્રિજ્યા: ~215 pm

ઇલેક્ટ્રોન રચના અને કક્ષા આકૃતિ

ઇલેક્ટ્રોન રચના

• સંપૂર્ણ રચના: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 3d^\{10\} 4s^2 4p^6 4d^\{10\} 5s^2 5p^5$
• ઉમદા વાયુ રચના: $[\text\{Kr\}] 4d^\{10\} 5s^2 5p^5$
• સંયોજકતા કોષની રચના: $5s^2 5p^5$ (જે 7 સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દર્શાવે છે)

કક્ષા આકૃતિ નિરૂપણ (લખાણ આધારિત)

• K-કોષ (પ્રથમ કોષ): 2 ઇલેક્ટ્રોન
• L-કોષ (બીજો કોષ): 8 ઇલેક્ટ્રોન
• M-કોષ (ત્રીજો કોષ): 18 ઇલેક્ટ્રોન
• N-કોષ (ચોથો કોષ): 18 ઇલેક્ટ્રોન
• O-કોષ (પાંચમો કોષ - સંયોજકતા કોષ): 7 ઇલેક્ટ્રોન

આયોડિનના આવર્તનીય વલણો

આયનીકરણ એન્થાલ્પી (પ્રથમ)

• મૂલ્ય: 1008.4 kJ/mol
• વલણ: જેમ જેમ આપણે સમૂહ 17 માં નીચે જઈએ છીએ, તેમ તેમ પરમાણુ કદમાં વધારો અને શીલ્ડિંગ અસરને કારણે આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઘટે છે, જે બાહ્યતમ ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવાનું સરળ બનાવે છે. આયોડિનની આયનીકરણ એન્થાલ્પી F, Cl અને Br કરતા ઓછી હોય છે.

વિદ્યુતઋણતા

• મૂલ્ય (પૌલિંગ સ્કેલ): 2.66
• વલણ: સમૂહ 17 માં નીચે જતાં, પરમાણુ કદમાં વધારો અને કેન્દ્રથી સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનના વધુ અંતરને કારણે વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે. આયોડિન F, Cl અને Br કરતા ઓછો વિદ્યુતઋણ છે.

ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી

• મૂલ્ય: -295.2 kJ/mol
• વલણ: સમૂહ 17 માં નીચે જતાં ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી સામાન્ય રીતે ઓછી નકારાત્મક (ઓછી ઉષ્માક્ષેપક) બને છે, જોકે ક્લોરિન (Cl) ની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી ફ્લોરિન (F) કરતા વધુ નકારાત્મક હોય છે. આયોડિન માટે, મોટા પરમાણુ કદ અને વિકેન્દ્રિત ઇલેક્ટ્રોન વાદળ Cl અને Br ની સરખામણીમાં ઓછી ઉષ્માક્ષેપક ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી તરફ દોરી જાય છે.

પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા

• મૂલ્ય: 139 pm (સહસંયોજક ત્રિજ્યા)
• વલણ: સમૂહ 17 માં નવા ઇલેક્ટ્રોન કોષોના ઉમેરાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે. આયોડિન પાસે સ્થિર હેલોજન (F, Cl, Br, I) પૈકી સૌથી મોટી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા છે.

મુખ્ય ભૌતિક ગુણધર્મો

ઘનતા

• મૂલ્ય: 4.93 g/cm³ (20°C પર, ઘન અવસ્થામાં)

ઓરડાના તાપમાને (25°C) અવસ્થા

• ઘન: આયોડિન ઓરડાના તાપમાને સ્ફટિકમય ઘન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

રંગ

• ઘન: ચળકતો વાયોલેટ-કાળો ઘન.
• બાષ્પ: તેજસ્વી વાયોલેટ-જાંબલી વાયુ બનાવવા માટે ઉર્ધ્વપાતન પામે છે.

ગલનબિંદુ (MP)

• મૂલ્ય: 113.7 °C

ઉત્કલનબિંદુ (BP)

• મૂલ્ય: 184.3 °C