લિથિયમ (Li) - પરમાણુ રચના અને રાસાયણિક ગુણધર્મો

લિથિયમ (Li) ની પરમાણુ મોડેલ વિગતો

• તત્વ પ્રતીક: Li
• પરમાણુ ક્રમાંક (Z): 3
  • પ્રોટોનની સંખ્યા: 3
  • ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા: 3 (તટસ્થ પરમાણુમાં)
• દળ સંખ્યા (A): આશરે 7 (સૌથી સામાન્ય સમસ્થાનિક, લિથિયમ-7 માટે)
  • ન્યુટ્રોનની સંખ્યા: 4 (દળ સંખ્યા - પરમાણુ ક્રમાંક = 7 - 3)
• પરમાણુ કદ (ધાત્વિય ત્રિજ્યા): 152 pm

ઇલેક્ટ્રોનિય રચના અને કવચ આકૃતિ નિરૂપણ

• ઇલેક્ટ્રોનિય રચના: 1s² 2s¹
• કવચ આકૃતિ નિરૂપણ:
  • K-કવચ (1લી કવચ): 2 ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે (સંપૂર્ણ ભરેલી).
  • L-કવચ (2જી કવચ): 1 ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન).
  • આ રચના દર્શાવે છે કે લિથિયમ તેની સૌથી બહારની કવચ (સંયોજકતા કવચ) માં એક ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે, જે તેને અત્યંત પ્રતિક્રિયાશીલ બનાવે છે અને આ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને +1 આયન બનાવવાની વૃત્તિ ધરાવે છે.

લિથિયમ (Li) માટે આવર્ત વલણો

• પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી (IE₁): 520.2 kJ/mol
  • આ એકમાત્ર સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા છે. આલ્કલી ધાતુ હોવાને કારણે, લિથિયમ સમાન આવર્તના તત્વોની સરખામણીમાં પ્રમાણમાં ઓછી પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી ધરાવે છે, પરંતુ સમૂહ 1 માં તેની નીચેની અન્ય આલ્કલી ધાતુઓ કરતાં વધુ હોય છે.
• વિદ્યુતઋણતા (પૉલિંગ સ્કેલ): 0.98
  • લિથિયમ ઓછી વિદ્યુતઋણતા ધરાવે છે, જે રાસાયણિક બંધમાં ઇલેક્ટ્રોનને આકર્ષવાને બદલે ગુમાવવાની તેની વૃત્તિ દર્શાવે છે.
• ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી: +59.6 kJ/mol
  • ધન મૂલ્ય સૂચવે છે કે તટસ્થ લિથિયમ પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરવા માટે ઊર્જા પૂરી પાડવી આવશ્યક છે, જે તેના ધાત્વિય ગુણધર્મ અને ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારવાની ઓછી વૃત્તિ દર્શાવે છે.
• પરમાણુ ત્રિજ્યા: 152 pm
  • સમૂહ 1 માં પ્રથમ તત્વ હોવાને કારણે, લિથિયમ આલ્કલી ધાતુઓમાં સૌથી નાની પરમાણુ ત્રિજ્યા ધરાવે છે.

લિથિયમ (Li) ના મુખ્ય ભૌતિક ગુણધર્મો

• ઘનતા: 0.534 g/cm³ (20°C તાપમાને)
  • લિથિયમ સૌથી હલકી જાણીતી ધાતુ છે.
• પ્રમાણભૂત તાપમાન અને દબાણ (STP) પર અવસ્થા: ઘન
• રંગ: ચાંદી જેવો સફેદ (તાજી કાપવામાં આવે ત્યારે, હવામાં ઓક્સાઇડ બનવાને કારણે ઝડપથી ઝાંખો રાખોડી અથવા કાળો થઈ જાય છે).
• ગલનબિંદુ: 180.5 °C
  • લિથિયમ ધાતુ માટે પ્રમાણમાં ઓછું ગલનબિંદુ ધરાવે છે, પરંતુ તે આલ્કલી ધાતુઓમાં સૌથી વધુ છે.
• ઉત્કલનબિંદુ: 1342 °C