રોડિયમ (Rh) રિવિઝન માર્ગદર્શિકા

રોડિયમ (Rh)

રોડિયમ (Rh) એક દુર્લભ, ચાંદી-સફેદ, સખત અને રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય સંક્રાંતિ ધાતુ છે, જે આવર્ત કોષ્ટકના જૂથ 9 અને આવર્ત 5 માં આવેલું છે. તે પ્લેટિનમ જૂથની ધાતુ છે.

પરમાણુ મોડેલ વિગતો

• પરમાણુ ક્રમાંક (Z): 45
  • પ્રોટોનની સંખ્યા: 45
  • ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા: 45 (તટસ્થ પરમાણુમાં)
• પરમાણુ દળ (સરેરાશ): 102.90550 u
• સમસ્થાનિકો: સૌથી સ્થિર અને સામાન્ય સમસ્થાનિક રોડિયમ-103 ($^\{103\}\text\{Rh\}$) છે.
  • $^\{103\}\text\{Rh\}$ માં ન્યુટ્રોનની સંખ્યા: 103 - 45 = 58
• પરમાણુ કદ (ધાતુ ત્રિજ્યા): 134 pm

ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી અને કોષ આકૃતિ રજૂઆત

• ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી: [Kr] 4d⁸ 5s¹
  • વિસ્તૃત: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁶ 4d⁸ 5s¹
• કોષ આકૃતિ રજૂઆત:
  • K-કોષ (n=1): 2 ઇલેક્ટ્રોન
  • L-કોષ (n=2): 8 ઇલેક્ટ્રોન
  • M-કોષ (n=3): 18 ઇલેક્ટ્રોન
  • N-કોષ (n=4): 16 ઇલેક્ટ્રોન (જેમાં 4s² 4p⁶ 4d⁸ નો સમાવેશ થાય છે)
  • O-કોષ (n=5): 1 ઇલેક્ટ્રોન (જેમાં 5s¹ નો સમાવેશ થાય છે)
  • નોંધ: 4d⁸ 5s¹ ગોઠવણી એ ઓફબાઉ સિદ્ધાંતનો અપવાદ છે, જ્યાં 5s કક્ષકમાંથી એક ઇલેક્ટ્રોન 4d કક્ષકમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે જેથી વધુ સ્થિર ગોઠવણી પ્રાપ્ત થાય (લગભગ અર્ધ-ભરેલી અથવા સંપૂર્ણ-ભરેલી d-ઉપકોષ, જોકે 4d⁸ બરાબર તે નથી, તે 4d⁷ 5s² કરતાં ઊર્જાકીય રીતે વધુ પસંદગીનું છે).

આવર્તનીય વલણો

• આયનીકરણ એન્થાલ્પી (IE):
  • પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી (IE₁): 719.7 kJ/mol (તટસ્થ વાયુમય પરમાણુમાંથી પ્રથમ ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા).
  • દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી (IE₂): 1740 kJ/mol (બીજા ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા).
• વિદ્યુતઋણતા:
  • પૉલિંગ સ્કેલ: 2.28 (રાસાયણિક બંધનમાં ઇલેક્ટ્રોનને આકર્ષવાની પ્રમાણમાં ઊંચી વૃત્તિ દર્શાવે છે, જે ઉમદા ધાતુઓની લાક્ષણિકતા છે).
• ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી: સામાન્ય રીતે ધન (ઉષ્માશોષક), જે વધારાના ઇલેક્ટ્રોન પ્રત્યે ઓછું આકર્ષણ સૂચવે છે, અને તેથી જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્ત થાય છે ત્યારે ઊર્જા મુક્ત થવાને બદલે શોષાય છે.
• પરમાણુ ત્રિજ્યા: 134 pm (ધાતુ ત્રિજ્યા). d-બ્લોકમાં તેની સ્થિતિ સાથે સુસંગત, લાક્ષણિક સંક્રાંતિ ધાતુ પરમાણુ ત્રિજ્યા દર્શાવે છે.

મુખ્ય ભૌતિક ગુણધર્મો

• ઘનતા: 12.41 g/cm³ (20 °C પર)
• પ્રમાણભૂત તાપમાન અને દબાણ (STP) પર અવસ્થા: ઘન
• રંગ: ચાંદી-સફેદ, ચમકદાર
• ગલનબિંદુ: 1964 °C (2237 K)
• ઉત્કલનબિંદુ: 3695 °C (3968 K)
• સ્ફટિક બંધારણ: ફલક-કેન્દ્રિત ઘન (FCC)