સ્ટ્રોન્શિયમ (Sr) - પરમાણુ સંરચના અને રાસાયણિક ગુણધર્મો

Atomic Model Details

સ્ટ્રોન્શિયમ (Sr) એ આલ્કલાઇન અર્થ મેટલ છે, જે આવર્ત કોષ્ટકના ગ્રુપ 2 અને આવર્ત 5 માં આવેલું છે.

• પરમાણુ ક્રમાંક (Z): 38
• પ્રોટોનની સંખ્યા: 38
• ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા: 38
• ન્યુટ્રોનની સંખ્યા: આશરે 50 (સૌથી વધુ વિપુલ પ્રમાણમાં આઇસોટોપ, Sr-88 માટે, જ્યાં દળ સંખ્યા = 88).
• પરમાણુ દળ: 87.62 u (અથવા g/mol)
• પરમાણુ ત્રિજ્યા (ધાત્વીય): 215 pm

Electronic Configuration & Shell Diagram

સ્ટ્રોન્શિયમમાં તેના ઇલેક્ટ્રોન કોષોમાં 38 ઇલેક્ટ્રોન વિતરિત થયેલા છે.

• સંપૂર્ણ ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹⁰ 4p⁶ 5s²
• ઉમદા વાયુ ગોઠવણી: [Kr] 5s² (જ્યાં [Kr] ક્રિપ્ટોનનો ઇલેક્ટ્રોન ગોઠવણી દર્શાવે છે)

કોષ-વાર ઇલેક્ટ્રોન વિતરણ (કોષ આકૃતિ રજૂઆત): ઇલેક્ટ્રોન કોષોમાં નીચે મુજબ ગોઠવાયેલા છે:

• K-કોષ (પ્રથમ કોષ): 2 ઇલેક્ટ્રોન
• L-કોષ (બીજો કોષ): 8 ઇલેક્ટ્રોન
• M-કોષ (ત્રીજો કોષ): 18 ઇલેક્ટ્રોન
• N-કોષ (ચોથો કોષ): 8 ઇલેક્ટ્રોન
• O-કોષ (પાંચમો કોષ): 2 ઇલેક્ટ્રોન (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન)

સૌથી બહારના 5s કક્ષકમાં બે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની હાજરી ગ્રુપ 2 તત્વ તરીકે તેની રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાત્મકતા નક્કી કરે છે, જે આ બે ઇલેક્ટ્રોન સરળતાથી ગુમાવીને +2 આયન (Sr²⁺) બનાવે છે.

Periodic Trends

સ્ટ્રોન્શિયમ તેના ગ્રુપ 2 અને આવર્ત 5 માં સ્થાનની લાક્ષણિક વલણો દર્શાવે છે.

• આયનીકરણ એન્થાલ્પી:
  • પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી (IE₁): 549.5 kJ/mol. તે પ્રમાણમાં ઓછી છે કારણ કે પરમાણુનું કદ મોટું છે અને સૌથી બહારના 5s ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવું સરળ છે.
  • દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી (IE₂): 1064.2 kJ/mol. તે IE₁ કરતાં વધુ છે પરંતુ હજુ પણ પ્રમાણમાં ઓછી છે, જે સ્થિર Sr²⁺ આયન બનાવવાની વૃત્તિ દર્શાવે છે.
• વિદ્યુતઋણતા: પૉલિંગ સ્કેલ પર 0.95. સ્ટ્રોન્શિયમ અત્યંત વિદ્યુતધનાત્મક તત્વ છે, જે ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાને બદલે ગુમાવવાની તેની પ્રબળ વૃત્તિ સૂચવે છે.
• ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી: સામાન્ય રીતે ધનાત્મક (ઉષ્માશોષક), જે દર્શાવે છે કે સ્ટ્રોન્શિયમ પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરવા માટે ઊર્જાની જરૂર પડે છે. આ ધાતુઓ માટે સામાન્ય છે, ખાસ કરીને આલ્કલાઇન અર્થ મેટલ માટે, જે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું પસંદ કરે છે. (આશરે +50 kJ/mol, પરંતુ ઘણીવાર આલ્કલાઇન અર્થ મેટલ માટે વ્યવહારિક રીતે નગણ્ય અથવા ધનાત્મક ગણવામાં આવે છે).
• પરમાણુ ત્રિજ્યા: 215 pm (ધાત્વીય ત્રિજ્યા). તે સમાન ગ્રુપમાં અગાઉના આવર્ત (દા.ત., કેલ્શિયમ) ના તત્વો કરતાં મોટી છે અને સમાન આવર્તમાં પછીના ગ્રુપના તત્વો કરતાં પણ મોટી છે. આ મોટું કદ તેની ઓછી આયનીકરણ એન્થાલ્પીમાં ફાળો આપે છે.

Key Physical Properties

સ્ટ્રોન્શિયમ એક નરમ, ચાંદી-સફેદ ધાતુ છે.

• ઘનતા: 20 °C પર 2.64 g/cm³.
• ઓરડાના તાપમાને (25 °C) અવસ્થા: ઘન.
• રંગ: ચાંદી-સફેદ, ચળકતી ધાતુ. તે હવામાં ઝડપથી ઝાંખું પડી જાય છે, પીળાશ પડતા ઓક્સાઇડ સ્તર બનાવે છે.
• ગલનબિંદુ: 777 °C.
• ઉત્કલનબિંદુ: 1382 °C.