ઇટ્રિયમ (Y) - પરમાણુ રચના અને ગુણધર્મો

પરમાણુ મોડેલ વિગતો

ઇટ્રિયમ (Y) એ 39 પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું રાસાયણિક તત્વ છે.

મૂળભૂત કણો

• પરમાણુ ક્રમાંક (Z): 39
• દળ સંખ્યા (A): 89 (સૌથી સ્થિર સમસ્થાનિક, ¹⁸⁹Y માટે)
• પ્રોટોન: 39
• ઇલેક્ટ્રોન: 39
• ન્યુટ્રોન: A - Z = 89 - 39 = 50

પરમાણુ કદ

• ધાત્વિક ત્રિજ્યા: 177 pm
• આયનીય ત્રિજ્યા (Y³⁺, સવર્ગ આંક 6): 90 pm

ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી અને કોષ આકૃતિ

ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી

• સંપૂર્ણ ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹⁰ 4p⁶ 5s² 4d¹
• ઉમદા વાયુ ગોઠવણી: [Kr] 5s² 4d¹

કોષ આકૃતિ રજૂઆત

ઇલેક્ટ્રોન કોષોમાં નીચે મુજબ વિતરિત થાય છે:

• K-કોષ (n=1): 2 ઇલેક્ટ્રોન
• L-કોષ (n=2): 8 ઇલેક્ટ્રોન
• M-કોષ (n=3): 18 ઇલેક્ટ્રોન
• N-કોષ (n=4): 9 ઇલેક્ટ્રોન (4s² 4p⁶ 4d¹)
• O-કોષ (n=5): 2 ઇલેક્ટ્રોન (5s²)

આ દર્શાવે છે કે ઇટ્રિયમમાં 5s સબશેલમાં બે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન અને 4d સબશેલમાં એક ઇલેક્ટ્રોન છે, જે રાસાયણિક બંધનમાં સામેલ પ્રાથમિક ઇલેક્ટ્રોન છે.

આવર્તનીય વલણો

આયનીકરણ એન્થાલ્પી

વાયુરૂપ પરમાણુમાંથી ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઊર્જા.

• પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી (IE₁): 600 kJ/mol (Y(g) \rightarrow Y⁺(g) + e⁻)
• દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી (IE₂): 1180 kJ/mol (Y⁺(g) \rightarrow Y²⁺(g) + e⁻)
• તૃતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી (IE₃): 1980 kJ/mol (Y²⁺(g) \rightarrow Y³⁺(g) + e⁻)

વિદ્યુતઋણતા

પરમાણુ દ્વારા બંધનકર્તા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને આકર્ષવાની વૃત્તિનું માપ.

• પોલિંગ સ્કેલ: 1.22

ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી

જ્યારે તટસ્થ વાયુરૂપ પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરવામાં આવે છે અને આયન બને છે ત્યારે થતો ઊર્જા ફેરફાર.

• ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી (\DeltaH_eg): -30 kJ/mol

પરમાણુ ત્રિજ્યા

પરમાણુનું કદ.

• ધાત્વિક ત્રિજ્યા: 177 pm

મુખ્ય ભૌતિક ગુણધર્મો

ઇટ્રિયમ એક ચાંદી-સફેદ, ચમકદાર ધાતુ છે જે ઓક્સાઇડ સ્તરના નિર્માણને કારણે હવામાં પ્રમાણમાં સ્થિર છે.

• ઘનતા: 4.47 g/cm³
• પ્રમાણભૂત તાપમાન અને દબાણ (STP) પર અવસ્થા: ઘન
• રંગ: ચાંદી-સફેદ
• ગલનબિંદુ: 1522 °C (1795 K)
• ઉત્કલનબિંદુ: 3345 °C (3618 K)