डिस्प्रोसियम (Dy) - अणुसंरचना आणि रासायनिक गुणधर्म

डिस्प्रोसियम (Dy)

डिस्प्रोसियम (Dy) हे लँथानाइड मूलद्रव्य आहे, जे आवर्त सारणीतील f-ब्लॉक मूलद्रव्यांचे सदस्य आहे. हा एक दुर्मिळ-पृथ्वी धातू आहे.

अणुमॉडेलचे तपशील

• अणुअंक (Z): 66
  • केंद्रकात 66 प्रोटॉन असल्याचे दर्शविते.
• वस्तुमान संख्या (सर्वात सामान्य समस्थानिक, Dy-164): 164
  • न्यूट्रॉनची संख्या = वस्तुमान संख्या - अणुअंक = 164 - 66 = 98 न्यूट्रॉन.
• इलेक्ट्रॉनची संख्या: 66 (उदासीन अणूसाठी).
• अणु आकार (धातू त्रिज्या): 178 pm (पिकोमीटर).

इलेक्ट्रॉन संरूपण आणि कवच आकृती

• इलेक्ट्रॉन संरूपण: [Xe] 4f^10 6s^2
  • हे संरूपण दर्शविते की झेनॉन ([Xe]) च्या स्थिर निष्क्रिय वायू गाभ्यानंतर, 4f उपकवचामध्ये 10 इलेक्ट्रॉन आणि 6s उपकवचामध्ये 2 इलेक्ट्रॉन आहेत.
• कवचानुसार इलेक्ट्रॉन वितरण (मजकूर प्रतिनिधित्व):
  • K-कवच (n=1): 2 इलेक्ट्रॉन (1s^2)
  • L-कवच (n=2): 8 इलेक्ट्रॉन (2s^2 2p^6)
  • M-कवच (n=3): 18 इलेक्ट्रॉन (3s^2 3p^6 3d^10)
  • N-कवच (n=4): 28 इलेक्ट्रॉन (4s^2 4p^6 4d^10 4f^10)
  • O-कवच (n=5): 8 इलेक्ट्रॉन (5s^2 5p^6)
  • P-कवच (n=6): 2 इलेक्ट्रॉन (6s^2)

आवर्ती प्रवृत्ती

• आयनीकरण एन्थाल्पी (kJ/mol):
  • पहिली आयनीकरण एन्थाल्पी: 573.0 kJ/mol (पहिला इलेक्ट्रॉन काढण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा).
  • दुसरी आयनीकरण एन्थाल्पी: 1130 kJ/mol (दुसरा इलेक्ट्रॉन काढण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा).
  • तिसरी आयनीकरण एन्थाल्पी: 2200 kJ/mol (तिसरा इलेक्ट्रॉन काढण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा).
  • ही मूल्ये बाहेरील s-इलेक्ट्रॉन काढण्यासाठी आवश्यक असलेल्या तुलनेने कमी ऊर्जा दर्शवितात, जे धातूंसाठी वैशिष्ट्यपूर्ण आहे.
• ऋणविद्युतता (पॉलिंग स्केल): 1.22
  • हे कमी मूल्य डिस्प्रोसियमचे धातूचे वैशिष्ट्य आणि इलेक्ट्रॉन आकर्षित करण्याऐवजी गमावण्याची त्याची प्रवृत्ती दर्शवते.
• इलेक्ट्रॉन प्राप्ती एन्थाल्पी: डिस्प्रोसियमसाठी तंतोतंत ज्ञात नाही, परंतु धातूंच्या मूलद्रव्यांसाठी सामान्यतः धन किंवा नगण्य लहान असते, जे दर्शवते की ते सहजपणे इलेक्ट्रॉन स्वीकारत नाहीत.
• अणुत्रिज्या: 178 pm
  • हे मूल्य लँथानाइड्सच्या सामान्य प्रवृत्तीशी सुसंगत आहे.

प्रमुख भौतिक गुणधर्म

• घनता: 8.55 g/cm³ (25 °C ला)
• STP (प्रमाण तापमान आणि दाब) येथील अवस्था: स्थायू
• रंग: चांदीसारखा-पांढरा
• गलनांक: 1412 °C
• उत्कलन बिंदू: 2567 °C