मॅग्नेशियम (Mg) चे रसायनशास्त्र - सराव प्रश्न

मॅग्नेशियम (Mg) चे रसायनशास्त्र - सराव प्रश्न

बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs)

प्रश्न 1

मॅग्नेशियम (Mg) बद्दल खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे? A) मॅग्नेशियम वाफेशी (steam) अभिक्रिया करून मॅग्नेशियम ऑक्साईड आणि हायड्रोजन वायू तयार करते. B) मॅग्नेशियम हायड्रॉक्साईड पाण्यात कमी विद्रव्य आहे. C) मॅग्नेशियम नायट्रोजनशी अभिक्रिया करत नाही. D) मॅग्नेशियम हवेत चमकदार पांढऱ्या ज्योतीने जळते.

उत्तर: योग्य पर्याय C आहे.

स्पष्टीकरण: A) मॅग्नेशियम वाफेशी ($\text\{H\}_2\text\{O(g)\}$) अभिक्रिया करून मॅग्नेशियम ऑक्साईड ($\text\{MgO\}$) आणि हायड्रोजन वायू ($\text\{H\}_2$) तयार करते. $\text\{Mg(s)\} + \text\{H\}_2\text\{O(g)\} \rightarrow \text\{MgO(s)\} + \text\{H\}_2\text\{(g)\}$ B) मॅग्नेशियम हायड्रॉक्साईड ($\text\{Mg(OH)\}_2$) पाण्यात कमी विद्रव्य आहे, ज्यामुळे ते एक कमकुवत आम्लारी आहे (उदा. मिल्क ऑफ मॅग्नेशिया). $\text\{Ca(OH)\}_2$, $\text\{Sr(OH)\}_2$, किंवा $\text\{Ba(OH)\}_2$ सारख्या इतर अल्कधर्मी मृदा धातूंच्या हायड्रॉक्साईडपेक्षा याची विद्राव्यता खूप कमी आहे. C) मॅग्नेशियम हवेत (किंवा शुद्ध नायट्रोजनमध्ये) गरम केल्यावर नायट्रोजनशी ($\text\{N\}_2$) सहजपणे अभिक्रिया करून मॅग्नेशियम नायट्राइड ($\text\{Mg\}_3\text\{N\}_2$) तयार करते. ही गट 2 च्या धातूंसाठी एक वैशिष्ट्यपूर्ण अभिक्रिया आहे, विशेषतः $\text\{Mg\}$ आणि $\text\{Li\}$ साठी (कर्णसंबंध). $3\text\{Mg(s)\} + \text\{N\}_2\text\{(g)\} \xrightarrow\{\text\{heat\}\} \text\{Mg\}_3\text\{N\}_2\text\{(s)\}$ D) मॅग्नेशियम अत्यंत ज्वलनशील असून हवेत चमकदार, पांढऱ्या ज्योतीने जळते, ज्यामुळे मॅग्नेशियम ऑक्साईड आणि काही प्रमाणात मॅग्नेशियम नायट्राइड तयार होते.

प्रश्न 2

मॅग्नेशियमच्या खालीलपैकी कोणत्या संयुगाची पाण्यात उच्च विद्राव्यता आहे? A) $\text\{MgCO\}_3$ B) $\text\{Mg(OH)\}_2$ C) $\text\{MgSO\}_4$ D) $\text\{Mg\}_3\text\{N\}_2$

उत्तर: योग्य पर्याय C आहे.

स्पष्टीकरण: A) मॅग्नेशियम कार्बोनेट ($\text\{MgCO\}_3$) पाण्यात जवळजवळ अविद्राव्य आहे. याचा विद्राव्यता गुणाकार स्थिरांक ($K_\{sp\}$) खूप कमी आहे. B) मॅग्नेशियम हायड्रॉक्साईड ($\text\{Mg(OH)\}_2$) पाण्यात कमी विद्राव्य आहे. C) मॅग्नेशियम सल्फेट ($\text\{MgSO\}_4$) पाण्यात उच्च विद्राव्य आहे. अल्कधर्मी मृदा धातूंच्या सल्फेटमध्ये हा एक महत्त्वाचा फरक आहे, जिथे विद्राव्यता सामान्यतः गटात खाली जाताना कमी होते ($\text\{BeSO\}_4 > \text\{MgSO\}_4 > \text\{CaSO\}_4 > \text\{SrSO\}_4 > \text\{BaSO\}_4$). एप्सम मीठ हे $\text\{MgSO\}_4 \cdot 7\text\{H\}_2\text\{O\}$ आहे. D) मॅग्नेशियम नायट्राइड ($\text\{Mg\}_3\text\{N\}_2$) पाण्याशी अभिक्रिया करून मॅग्नेशियम हायड्रॉक्साईड आणि अमोनिया तयार करते, परंतु ते स्वतः उच्च विद्राव्य नाही. $\text\{Mg\}_3\text\{N\}_2\text\{(s)\} + 6\text\{H\}_2\text\{O(l)\} \rightarrow 3\text\{Mg(OH)\}_2\text\{(s)\} + 2\text\{NH\}_3\text\{(g)\}$

प्रश्न 3

जेव्हा मॅग्नेशियम धातूला मर्यादित ऑक्सिजनच्या पुरवठ्यात गरम केले जाते, तेव्हा प्रामुख्याने कोणते उत्पादन तयार होते? A) $\text\{MgO\}$ B) $\text\{Mg\}_3\text\{N\}_2$ C) $\text\{MgO\}$ आणि $\text\{Mg\}_3\text\{N\}_2$ यांचे मिश्रण D) $\text\{Mg\}(\text\{OH\})_2$

उत्तर: योग्य पर्याय A आहे.

स्पष्टीकरण: मॅग्नेशियम ऑक्सिजनमध्ये तीव्रतेने जळून मॅग्नेशियम ऑक्साईड ($\text\{MgO\}$) तयार करते. $2\text\{Mg(s)\} + \text\{O\}_2\text\{(g)\} \rightarrow 2\text\{MgO(s)\}$ जेव्हा हवेत (जी ~78% नायट्रोजन आणि ~21% ऑक्सिजन असते) गरम केले जाते, तेव्हा मॅग्नेशियम ऑक्सिजन आणि नायट्रोजन दोन्हीशी अभिक्रिया करते. तथापि, ऑक्सिजनसोबतची अभिक्रिया नायट्रोजनसोबतच्या अभिक्रियेपेक्षा अधिक तीव्र आणि उष्णतादायी असते. जर ऑक्सिजनचा पुरवठा मर्यादित असेल, तर याचा अर्थ ऑक्सिजन हा प्राथमिक अभिकर्मक आहे आणि मुख्य उत्पादन मॅग्नेशियम ऑक्साईड असेल. हवेमध्ये काही प्रमाणात $\text\{Mg\}_3\text\{N\}_2$ तयार होऊ शकते, परंतु जर ऑक्सिजनचा पुरवठा मर्यादित असेल (नायट्रोजन अजूनही उपस्थित आहे असे गृहीत धरून), तर $\text\{MgO\}$ हे मुख्य उत्पादन असेल कारण Mg ची ऑक्सिजनशी अभिक्रियाशीलता नायट्रोजनपेक्षा जास्त आहे. प्रश्नामध्ये