प्लॅटिनम (Pt): अणुसंरचना आणि रासायनिक गुणधर्म

अणुसंरचना

मूलभूत कण

• अणुअंक (Z): 78
• प्रोटॉनची संख्या: 78
• इलेक्ट्रॉनची संख्या: 78 (उदासीन अणुमध्ये)
• वस्तुमान संख्या (सामान्य समस्थानिक ¹⁹⁵Pt): 195
• न्यूट्रॉनची संख्या (¹⁹⁵Pt साठी): 117 (वस्तुमान संख्या - अणुअंक = 195 - 78)

अणु त्रिज्या

• धातूची त्रिज्या: 139 picometers (pm)

इलेक्ट्रॉनिक संरूपण आणि कवच आकृती

इलेक्ट्रॉनिक संरूपण

• पूर्ण संरूपण: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹⁰ 4p⁶ 5s² 4d¹⁰ 5p⁶ 6s¹ 4f¹⁴ 5d⁹
  • (टीप: प्लॅटिनम असामान्य इलेक्ट्रॉनिक संरूपण दर्शवतो, 6s कक्षक मधून एक इलेक्ट्रॉन 5d कक्षक मध्ये स्थलांतरित करतो ज्यामुळे अधिक स्थिर d⁹ संरूपण प्राप्त होते, हे तांबे आणि सोन्यासारखेच त्यांच्या संबंधित गटांमध्ये आहे.)
• नोबल वायू संरूपण: [Xe] 4f¹⁴ 5d⁹ 6s¹

कवच आकृती (Shell Diagram) प्रतिनिधित्व

विविध मुख्य ऊर्जा कवचांमध्ये (K, L, M, N, O, P) इलेक्ट्रॉनचे वितरण खालीलप्रमाणे आहे:

• K-कवच (n=1): 2 इलेक्ट्रॉन (1s² मधून)
• L-कवच (n=2): 8 इलेक्ट्रॉन (2s² 2p⁶ मधून)
• M-कवच (n=3): 18 इलेक्ट्रॉन (3s² 3p⁶ 3d¹⁰ मधून)
• N-कवच (n=4): 32 इलेक्ट्रॉन (4s² 4p⁶ 4d¹⁰ 4f¹⁴ मधून)
• O-कवच (n=5): 17 इलेक्ट्रॉन (5s² 5p⁶ 5d⁹ मधून)
• P-कवच (n=6): 1 इलेक्ट्रॉन (6s¹ मधून)

आवर्ती गुणधर्म

आयनीकरण एन्थाल्पी (Ionization Enthalpy)

• पहिली आयनीकरण एन्थाल्पी: 870 kJ/mol
  • (मजबूत केंद्रकीय आकर्षण आणि उच्च प्रभावी केंद्रकीय भार यामुळे उच्च मूल्य.)

इलेक्ट्रोनेगेटिव्हिटी (Electronegativity)

• पॉलिंग स्केल: 2.28
  • (धातूसाठी तुलनेने जास्त, जे इलेक्ट्रॉन टिकवून ठेवण्याची त्याची प्रवृत्ती दर्शवते.)

इलेक्ट्रॉन ग्रहण एन्थाल्पी (Electron Gain Enthalpy)

• इलेक्ट्रॉन ग्रहण एन्थाल्पी: -205 kJ/mol
  • (उष्णतादायी प्रक्रिया, जी इलेक्ट्रॉन स्वीकारण्याची प्रवृत्ती दर्शवते, जरी अधातूंइतकी सहजपणे नाही.)

अणु त्रिज्या (Atomic Radius)

• धातूची त्रिज्या: 139 picometers (pm)
  • (लॅंथानाइड संकोचनामुळे तुलनेने लहान, ज्यामुळे प्रभावी केंद्रकीय भार वाढतो.)

प्रमुख भौतिक गुणधर्म

घनता (Density)

• घनता (20°C वर): 21.45 g/cm³
  • (सर्वात घनदाट मूलद्रव्यांपैकी एक.)

STP येथील अवस्था

• अवस्था: घन

रंग

• रंग: चंदेरी-पांढरा

वितळणबिंदू (Melting Point)

• वितळणबिंदू: 1768.3 °C (2041.45 K)

उत्कलणांक (Boiling Point)

• उत्कलणांक: 3825 °C (4098 K)