यट्रियम (Y) - अणु संरचना आणि गुणधर्म

अणु मॉडेल तपशील

यट्रियम (Y) हे 39 अणुअंक असलेले रासायनिक मूलद्रव्य आहे.

मूलभूत कण

• अणुअंक (Z): 39
• वस्तुमान संख्या (A): 89 (सर्वाधिक स्थिर समस्थानिकासाठी, ¹⁸⁹Y)
• प्रोटॉन: 39
• इलेक्ट्रॉन: 39
• न्यूट्रॉन: A - Z = 89 - 39 = 50

अणु आकार

• धातू त्रिज्या: 177 pm
• आयनिक त्रिज्या (Y³⁺, समन्वय संख्या 6): 90 pm

इलेक्ट्रॉन संरूपण आणि कवच आकृती

इलेक्ट्रॉन संरूपण

• पूर्ण इलेक्ट्रॉन संरूपण: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹⁰ 4p⁶ 5s² 4d¹
• राजवायू संरूपण: [Kr] 5s² 4d¹

कवच आकृती प्रतिनिधित्व

इलेक्ट्रॉन कवचांमध्ये खालीलप्रमाणे वितरीत केलेले आहेत:

• K-कवच (n=1): 2 इलेक्ट्रॉन
• L-कवच (n=2): 8 इलेक्ट्रॉन
• M-कवच (n=3): 18 इलेक्ट्रॉन
• N-कवच (n=4): 9 इलेक्ट्रॉन (4s² 4p⁶ 4d¹)
• O-कवच (n=5): 2 इलेक्ट्रॉन (5s²)

यावरून असे दिसून येते की यट्रियममध्ये 5s उपकवचामध्ये दोन संयोजी इलेक्ट्रॉन आणि 4d उपकवचामध्ये एक इलेक्ट्रॉन असतो, जे रासायनिक बंधनामध्ये सहभागी होणारे मुख्य इलेक्ट्रॉन आहेत.

आवर्ती प्रवृत्ती

आयनीकरण एन्थॅल्पी

वायुरूप अणूमधून इलेक्ट्रॉन काढून टाकण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा.

• पहिली आयनीकरण एन्थॅल्पी (IE₁): 600 kJ/mol (Y(g) → Y⁺(g) + e⁻)
• दुसरी आयनीकरण एन्थॅल्पी (IE₂): 1180 kJ/mol (Y⁺(g) → Y²⁺(g) + e⁻)
• तिसरी आयनीकरण एन्थॅल्पी (IE₃): 1980 kJ/mol (Y²⁺(g) → Y³⁺(g) + e⁻)

ऋणविद्युतता

अणूची बंधनकारक इलेक्ट्रॉन जोडी आकर्षित करण्याची प्रवृत्ती मोजणे.

• पॉलिंग स्केल: 1.22

इलेक्ट्रॉन ग्रहण एन्थॅल्पी

जेव्हा तटस्थ वायुरूप अणूमधून एक इलेक्ट्रॉन जोडला जातो आणि ऋणायन (anion) तयार होतो तेव्हा होणारा ऊर्जा बदल.

• इलेक्ट्रॉन ग्रहण एन्थॅल्पी (ΔH_eg): -30 kJ/mol

अणु त्रिज्या

अणूचा आकार.

• धातू त्रिज्या: 177 pm

प्रमुख भौतिक गुणधर्म

यट्रियम हा एक चांदीसारखा पांढरा, चमकदार धातू आहे जो ऑक्साइड थर तयार झाल्यामुळे हवेत तुलनेने स्थिर असतो.

• घनता: 4.47 g/cm³
• प्रमाण तापमान आणि दाब (STP) येथील अवस्था: स्थायू
• रंग: चांदीसारखा पांढरा
• द्रवणांक: 1522 °C (1795 K)
• उत्कलनांक: 3345 °C (3618 K)