இரிடியத்தின் வேதியியல் தன்மை
இரிடியம் (Ir), அணு எண் 77 கொண்ட, மிகவும் அடர்த்தியான, கடினமான மற்றும் அரிப்பு-எதிர்ப்பு இடைநிலை உலோகம் ஆகும். இது பிளாட்டினம் குழு உலோகங்களைச் (PGMs) சார்ந்தது மற்றும் அறியப்பட்ட உலோகங்களிலேயே அதிக அரிப்பு-எதிர்ப்பு கொண்ட ஒன்றாகக் குறிப்பிடத்தக்கது. அதன் பெயர் கிரேக்கக் கடவுளான ஐரிஸ் என்பவரிடமிருந்து வந்தது, அதன் சேர்மங்களின் கண்ணைக் கவரும் வண்ணங்களைக் குறிக்கிறது.
நீருடன் வினைத்திறன்
இரிடியம் நீருடன் விதிவிலக்காக குறைந்த வினைத்திறனைக் காட்டுகிறது. இது அதிக வெப்பநிலைகளிலும் கூட நீருடனோ அல்லது நீராவியுடனோ வினைபுரிவதில்லை. நீர் சார்ந்த சூழல்களுக்கு எதிரான இந்த குறிப்பிடத்தக்க எதிர்ப்புத்திறன், அரிப்பு ஒரு பெரிய பிரச்சனையாக இருக்கும் மிகவும் தேவைப்படும் பயன்பாடுகளில் இதன் பயன்பாட்டிற்குப் பங்களிக்கும் ஒரு முக்கிய பண்பாகும்.
காற்றுடன் (ஆக்ஸிஜன்) வினைத்திறன்
இரிடியத்தின் காற்றுடன், குறிப்பாக ஆக்ஸிஜனுடன், வினைத்திறனும் மிகக் குறைவு. சுற்றுப்புற வெப்பநிலையில், இரிடியம் காற்றில் ஆக்ஸிஜனேற்றம் அடைவதில்லை அல்லது மங்குவதில்லை. இந்த மந்தத்தன்மை இதை மிகவும் நிலையானதாக ஆக்குகிறது. இருப்பினும், மிக அதிக வெப்பநிலைக்கு (பொதுவாக 1100°C க்கு மேல்) சூடாக்கும்போது, இரிடியம் ஆக்ஸிஜனுடன் மெதுவாக வினைபுரிந்து இரிடியம் டை ஆக்சைடு (IrO₂) போன்ற இரிடியம் ஆக்ஸைடுகளை உருவாக்க முடியும். ஆக்ஸிஜன் இல்லாத நிலையில் மேலும் சூடாக்கும்போது இந்த ஆக்ஸிஜனேற்றம் பொதுவாக மீளக்கூடியது.
நச்சுத்தன்மை
அதன் உலோக வடிவத்தில், இரிடியம் பொதுவாக நச்சுத்தன்மையற்றதாகக் கருதப்படுகிறது. அதன் மந்தத்தன்மை என்பது உயிரியல் அமைப்புகளுடன் எளிதில் வினைபுரிவதில்லை என்பதாகும். இருப்பினும், பல கன உலோகங்களைப் போலவே, சில இரிடியம் சேர்மங்கள், குறிப்பாக அதிக ஆக்ஸிஜனேற்ற நிலைகளில் உள்ளவை, நச்சுத்தன்மையைக் காட்டலாம் மற்றும் பொருத்தமான முன்னெச்சரிக்கைகளுடன் கையாளப்பட வேண்டும்.
கதிரியக்கத்தன்மை
இயற்கையாக நிகழும் இரிடியம் இரண்டு நிலையான ஐசோடோப்புகளைக் கொண்டுள்ளது: இரிடியம்-191 மற்றும் இரிடியம்-193. எனவே, இயற்கையாக நிகழும் இரிடியம் கதிரியக்கத்தன்மை அற்றது. இருப்பினும், இரிடியத்தின் பல செயற்கைக் கதிரியக்க ஐசோடோப்புகள் ஆய்வகங்களில் தயாரிக்கப்பட்டுள்ளன, உதாரணமாக இரிடியம்-192, இது தொழில்துறை கதிரியக்கப் படம்பிடிப்பு மற்றும் பிராச்சிதெரபி (ஒரு வகை கதிர்வீச்சு சிகிச்சை) ஆகியவற்றில் பயன்படுத்தப்படுகிறது.
எரியக்கூடியத்தன்மை
இரிடியம் ஒரு உலோகம் மற்றும் எரியக்கூடியது அல்ல. இது சாதாரண சூழ்நிலைகளில் அல்லது தீவிர வெப்பத்தின் கீழ் கூட தீப்பற்றுவதில்லை அல்லது எரிவதில்லை, எரியக்கூடியத்தன்மையை வெளிப்படுத்துவதில்லை.
விளக்கமான வேதியியல் வினை
அதன் தீவிர மந்தத்தன்மை காரணமாக, இரிடியத்தின் நேரடி வேதியியல் வினைகள் பெரும்பாலும் மிகத் துல்லியமான மற்றும் கடுமையான சூழ்நிலைகளுக்கு மட்டுமே வரையறுக்கப்படுகின்றன. ஒரு குறிப்பிடத்தக்க வினை என்பது உயர்ந்த வெப்பநிலைகளில் ஹாலோஜன்களுடனான அதன் தொடர்பை உள்ளடக்கியது.
குளோரின் வாயுவுடனான வினை: இரிடியம், 450-500°C வரையிலான வெப்பநிலைக்கு சூடாக்கும்போது குளோரின் வாயுவுடன் (Cl₂) வினைபுரிந்து இரிடியம்(III) குளோரைடு (IrCl₃) உருவாகிறது. இந்த வினை, உன்னத உலோகங்கள்கூட போதுமான ஆற்றல் மிக்க சூழ்நிலைகளில் அதிக வினைத்திறன் கொண்ட அலோகங்களுடன் வினைபுரிய முடியும் என்பதைக் காட்டுகிறது.
2 Ir (s) + 3 Cl₂ (g) → 2 IrCl₃ (s)
அதன் வரையறுக்கப்பட்ட நேரடி வினைத்திறன் இருந்தபோதிலும், இரிடியம் அதன் நிலைத்தன்மை மற்றும் எலக்ட்ரானிக் பண்புகள் காரணமாக வினையூக்கியாக அல்லது வினையூக்கிகளில் கலப்பு உலோக முகவராக பரவலாகப் பயன்படுத்தப்படுகிறது. உதாரணமாக, இரிடியம் அடிப்படையிலான வினையூக்கிகள் பெட்ரோ கெமிக்கல் தொழில் மற்றும் சுற்றுச்சூழல் கட்டுப்பாடுகள் தொடர்பான பல்வேறு தொழில்துறை செயல்முறைகளில் பயன்படுத்தப்படுகின்றன, எடுத்துக்காட்டாக வாகனங்களுக்கான வினையூக்கி மாற்றிகளில், இது இந்தியாவில் மாசுபடுத்தும் உமிழ்வுகளைக் குறைக்க பெருகிய முறையில் பொதுவானதாகி வருகிறது.