బంగారం మూలకం
బంగారం, రసాయన చిహ్నం Au (దాని లాటిన్ పేరు, aurum నుండి వచ్చింది) ద్వారా సూచించబడుతుంది, ఇది 79 అణు సంఖ్య కలిగిన ఒక విలువైన లోహం. ఇది అద్భుతమైన సాగే గుణం, మెత్తదనం, విద్యుత్ వాహకత్వం మరియు తుప్పు, మసకబారడాన్ని నిరోధించే గుణం వంటి దాని విశేష లక్షణాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ లక్షణాలు దీనిని విస్తృత శ్రేణి అనువర్తనాలలో అత్యంత విలువైనదిగా చేస్తాయి.
బంగారం యొక్క రోజువారీ అనువర్తనాలు
ఆభరణాలు మరియు అలంకరణలు
బంగారం యొక్క సౌందర్య ఆకర్షణ, మెరుపు మరియు తుప్పు నిరోధకత దీనిని ఆభరణాల తయారీకి అత్యంత ఇష్టపడే లోహంగా మార్చింది. దీని స్వచ్ఛతను క్యారెట్లలో కొలుస్తారు, 24 క్యారెట్ల బంగారం స్వచ్ఛమైన బంగారం. తక్కువ క్యారెట్ల బంగారం (ఉదాహరణకు, 22K, 18K) ఒక మిశ్రమం, దీనిని రాగి లేదా వెండి వంటి ఇతర లోహాలతో కలిపి దాని కాఠిన్యం మరియు మన్నికను పెంచుతారు. భారతదేశంలో, బంగారు ఆభరణాలు లోతైన సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా వివాహాలు, అక్షయ తృతీయ వంటి పండుగలు మరియు మతపరమైన వేడుకల సమయంలో. ఇది తరచుగా వారసత్వంగా అందించబడుతుంది మరియు ఒక సాంప్రదాయ బహుమతి.
పెట్టుబడి మరియు ఆర్థిక ఆస్తి
దాని అరుదైన స్వభావం, చారిత్రక విలువ మరియు ఆర్థిక హెచ్చుతగ్గులకు నిరోధకత కారణంగా, బంగారం విస్తృతంగా సురక్షితమైన పెట్టుబడిగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది భౌతిక కడ్డీలు, నాణేలు లేదా ఆర్థిక సాధనాల ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా వర్తకం చేయబడుతుంది. చాలా కేంద్ర బ్యాంకులు తమ విదేశీ మారక నిల్వల్లో భాగంగా బంగారాన్ని కలిగి ఉంటాయి. భారతదేశంలో, ద్రవ్యోల్బణం నుండి రక్షణగా మరియు సంపదకు చిహ్నంగా భౌతిక బంగారం, తరచుగా ఆభరణాలు లేదా నాణేల రూపంలో పెట్టుబడి పెట్టడానికి బలమైన సాంస్కృతిక మొగ్గు ఉంది. భారత ప్రభుత్వం సార్వభౌమ గోల్డ్ బాండ్లను ప్రత్యామ్నాయ పెట్టుబడి ఎంపికగా కూడా అందిస్తుంది.
ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు టెక్నాలజీ
బంగారం విద్యుత్ మరియు వేడికి అద్భుతమైన వాహకం, మరియు దాని తుప్పు నిరోధకత సంపర్క పాయింట్ల వద్ద మసకబారకుండా నిరోధిస్తుంది. ఈ లక్షణాలు అధిక-పనితీరు గల ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలలో కీలకమైనవి. ఇది కంప్యూటర్లు, స్మార్ట్ఫోన్లు మరియు ఇతర అధునాతన ఎలక్ట్రానిక్స్లో కనెక్టర్లు, స్విచ్ కాంటాక్ట్లు, ప్రింటెడ్ సర్క్యూట్ బోర్డులు మరియు వైరింగ్లో ఉపయోగించబడుతుంది, ఇక్కడ విశ్వసనీయత అత్యంత ముఖ్యమైనది. భారతదేశంలో తయారు చేయబడిన లేదా అసెంబుల్ చేయబడిన పరికరాలలో కూడా కీలక కనెక్షన్లలో దీర్ఘకాలిక పనితీరును దీని అనువర్తనం నిర్ధారిస్తుంది.
దంతవైద్యం
బంగారు మిశ్రమ లోహాలు వాటి జీవ అనుకూలత, మన్నిక మరియు అలెర్జీ రహిత స్వభావం కారణంగా శతాబ్దాలుగా దంతవైద్యంలో ఉపయోగించబడుతున్నాయి. అవి నోటి వాతావరణంలో తుప్పుకు అత్యంత నిరోధకతను కలిగి ఉంటాయి మరియు నమలడం వల్ల కలిగే శక్తులను తట్టుకునేంత బలంగా ఉంటాయి. భారతదేశంలో మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా దంత పునరుద్ధరణకు దీర్ఘకాలిక పరిష్కారాన్ని అందిస్తూ, దంతాల నింపడాలు, క్రౌన్లు, బ్రిడ్జ్లు మరియు ఇన్లేలలో బంగారం ఉపయోగించబడుతుంది.
వైద్య మరియు శాస్త్రీయ అనువర్తనాలు
దాని సాంప్రదాయ ఉపయోగాలు కాకుండా, బంగారం వైద్యం మరియు విజ్ఞాన శాస్త్రంలో అధునాతన అనువర్తనాలను కలిగి ఉంది. క్యాన్సర్ చికిత్స, వైద్య నిర్ధారణ మరియు ఇమేజింగ్లో లక్ష్యిత ఔషధ పంపిణీ వ్యవస్థల కోసం బంగారు నానోపార్టికల్స్పై పరిశోధన జరుగుతోంది. దాని నిష్క్రియత్వం కొన్ని శస్త్రచికిత్సా ఇంప్లాంట్లకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. శాస్త్రీయ పరికరాలు మరియు అంతరిక్ష పరిశోధనలలో, వివిధ కాంతి వర్ణపటాలలో దాని అధిక ప్రతిబింబ శక్తి కారణంగా ఉపగ్రహాలు మరియు ప్రత్యేక అద్దాలలో బంగారం ప్రతిబింబ పూతగా ఉపయోగించబడుతుంది. భారతీయ పరిశోధనా సంస్థలు బయోమెడికల్ ఆవిష్కరణల కోసం బంగారు నానోపార్టికల్స్ యొక్క సామర్థ్యాన్ని అన్వేషించడంలో చురుకుగా నిమగ్నమై ఉన్నాయి.
బంగారం లభ్యత మరియు వెలికితీత
సహజ లభ్యత
బంగారం సాధారణంగా దాని సహజ, లోహ రూపంలో కనుగొనబడుతుంది, అంటే ఇది రసాయన సమ్మేళనాలలో కాకుండా స్వచ్ఛమైన మూలకం వలె సంభవిస్తుంది. ఇది సాధారణంగా క్వార్ట్జ్ సిరలలో పొందుపరచబడి ఉంటుంది, తరచుగా పైరైట్ (ఫూల్స్ గోల్డ్) వంటి ఇతర ఖనిజాలతో కలిసి ఉంటుంది. వీటిని లోడ్ నిక్షేపాలు అంటారు. బంగారం ఒండ్రు నిక్షేపాలలో కూడా కనుగొనబడుతుంది, ఇవి నదులు మరియు వాగుల ద్వారా క్షీణించిన లోడ్ నిక్షేపాల నుండి కొట్టుకువచ్చిన బంగారు కణాల సంచయాలు, తరచుగా ఇసుక మరియు కంకరతో కలిసి ఉంటాయి; వీటిని ప్లేసర్ నిక్షేపాలు అంటారు.
చారిత్రాత్మకంగా, భారతదేశంలో ముఖ్యమైన బంగారు గని కార్యకలాపాలు ఉన్నాయి. కర్ణాటకలోని కోలార్ గోల్డ్ ఫీల్డ్స్ (KGF) ప్రపంచంలోని లోతైన బంగారు గనులలో ఒకటి, అయినప్పటికీ అవి ఇప్పుడు చాలా వరకు నిష్క్రియంగా ఉన్నాయి. కర్ణాటకలోని హుట్టి గోల్డ్ మైన్స్ ఇప్పటికీ పని చేస్తూ, భూగర్భ సిరా నిక్షేపాల నుండి బంగారాన్ని వెలికితీస్తున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్, జార్ఖండ్ మరియు కేరళలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో, తరచుగా ప్రవాహ పడకలలో లేదా పురాతన పనిప్రదేశాలలో బంగారు చిన్న నిక్షేపాలు కూడా నివేదించబడ్డాయి.
వెలికితీత పద్ధతులు
బంగారాన్ని దాని సహజ నిక్షేపాల నుండి వెలికితీయడం అనేది ఖనిజం రకం మరియు సాంద్రతపై ఆధారపడి అనేక పారిశ్రామిక ప్రక్రియలను కలిగి ఉంటుంది.
-
మైనింగ్ (గని తవ్వకం):
- భూగర్భ మైనింగ్: భూమి లోపల లోతుగా సిరలలో బంగారం కనుగొనబడిన లోడ్ నిక్షేపాల కోసం (ఉదాహరణకు, చారిత్రక KGF కార్యకలాపాలు). ఖనిజ దేహాన్ని చేరుకోవడానికి సొరంగాలు మరియు షాఫ్ట్లు తవ్వబడతాయి.
- ఓపెన్-పిట్ మైనింగ్: ఉపరితలం దగ్గర ఉన్న పెద్ద, తక్కువ-గ్రేడ్ నిక్షేపాల కోసం. ఉపరితలంపై ఉన్న మట్టిని తొలగించి, ఖనిజం పొరలుగా వెలికితీయబడుతుంది.
- ప్లేసర్ మైనింగ్: ఒండ్రు నిక్షేపాలలో, చారిత్రాత్మకంగా ప్లానింగ్ మరియు స్లూసింగ్ వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించి తేలికపాటి కంకర మరియు ఇసుక నుండి బరువైన బంగారు కణాలను వేరు చేస్తారు. ఆధునిక ప్లేసర్ మైనింగ్ పెద్ద ఎత్తున డ్రెడ్జింగ్ కార్యకలాపాలను ఉపయోగిస్తుంది.
-
ప్రాసెసింగ్ (శుద్ధి ప్రక్రియ):
- క్రషింగ్ మరియు గ్రైండింగ్: వెలికితీసిన ఖనిజాన్ని మొదట చిన్న ముక్కలుగా చేసి, ఆపై చుట్టుపక్కల రాతి నుండి బంగారు కణాలను వేరు చేయడానికి చక్కటి పొడిగా మారుస్తారు.
- సయనైడేషన్: చక్కటి బంగారు కణాలను వెలికితీయడానికి ఇది అత్యంత సాధారణ పారిశ్రామిక పద్ధతి. చక్కటి ఖనిజాన్ని సోడియం సయనైడ్ లేదా పొటాషియం సయనైడ్ యొక్క పలుచని ద్రావణంతో కలుపుతారు. బంగారం సయనైడ్ ద్రావణంలో కరిగి, కరిగే బంగారు-సయనైడ్ సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. జింక్ డస్ట్ (మెర్రిల్-క్రోవ్ ప్రక్రియ) ఉపయోగించి లేదా యాక్టివేటెడ్ కార్బన్పై శోషించబడటం ద్వారా బంగారం ఈ ద్రావణం నుండి అవక్షేపించబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియ సమర్థవంతమైనది అయినప్పటికీ, సయనైడ్ యొక్క విషపూరిత స్వభావం కారణంగా జాగ్రత్తగా నిర్వహణ అవసరం.
- అమల్గమేషన్: చారిత్రాత్మకంగా, పాదరసం బంగారంతో అమల్గామ్ (మిశ్రమ లోహం) ఏర్పరచడానికి ఉపయోగించబడేది, దీనిని వేడి చేసి పాదరసం ఆవిరి అయ్యేలా చేసి బంగారాన్ని మిగిల్చేవారు. పాదరసం సంబంధిత తీవ్రమైన ఆరోగ్య మరియు పర్యావరణ ప్రమాదాల కారణంగా, ఈ పద్ధతి పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలలో ఎక్కువగా నిలిపివేయబడింది, అయితే చిన్న-స్థాయి చేతివృత్తుల మైనింగ్లో ఇంకా ఉపయోగించబడవచ్చు.
- స్మెల్టింగ్ మరియు రిఫైనింగ్: వివిధ వెలికితీత పద్ధతుల నుండి పొందిన ముడి బంగారు సాంద్రతను అప్పుడు స్మెల్ట్ (అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద కరిగించడం) చేసి మలినాలను తొలగిస్తారు. ఎలక్ట్రోలైటిక్ రిఫైనింగ్ (వోల్విల్ ప్రక్రియ) వంటి తదుపరి శుద్ధి ప్రక్రియలు అత్యంత అధిక స్వచ్ఛతను (99.999% వరకు స్వచ్ఛమైన బంగారం) సాధించడానికి ఉపయోగించబడతాయి, ఇది ఎలక్ట్రానిక్ లేదా పెట్టుబడి అనువర్తనాలకు అనుకూలంగా ఉంటుంది.