క్రోమియం పరిచయం
క్రోమియం అనేది Cr అనే చిహ్నం మరియు 24 అనే పరమాణు సంఖ్యతో గుర్తించబడిన ఒక లోహ రసాయన మూలకం. ఇది గట్టి, వెండి-తెలుపు రంగులో, మెరిసే లోహం, ఇది తుప్పు మరియు మలినాలను చాలా వరకు నిరోధిస్తుంది. ఈ మూలకం భూమి యొక్క పైపొరలో సహజంగా లభిస్తుంది, సాధారణంగా ఖనిజాలలో సమ్మేళనాల రూపంలో ఉంటుంది. దీని ఉనికి మన చుట్టూ ఉన్న అనేక పదార్థాలలో కనిపించే ప్రత్యేక లక్షణాలకు దోహదపడుతుంది.
క్రోమియం ఆవిష్కరణ మరియు నామకరణం
క్రోమియం 1797లో ఫ్రెంచ్ రసాయన శాస్త్రవేత్త లూయిస్ నికోలస్ వాక్వెలిన్ ద్వారా కనుగొనబడింది. అతను సైబీరియన్ రెడ్ లెడ్ అని పిలువబడే ఖనిజం నుండి ఈ మూలకాన్ని వేరుచేశాడు, దీనిని క్రోకోయిట్ అని కూడా అంటారు, ఇది లెడ్ క్రోమేట్. వాక్వెలిన్ దీనిని కొత్త లోహ మూలకంగా గుర్తించాడు మరియు దీని సమ్మేళనాలు విస్తృత శ్రేణి ప్రకాశవంతమైన రంగులను ఉత్పత్తి చేస్తాయని గమనించాడు.
“క్రోమియం” అనే పేరు గ్రీకు పదం “క్రోమా” నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం “రంగు”. ఈ పేరు మూలకం యొక్క అద్భుతమైన రంగుల సమ్మేళనాలను ఏర్పరచగల సామర్థ్యం కారణంగా ప్రత్యేకంగా ఎంపిక చేయబడింది. ఉదాహరణకు, రూబీలలో ఎరుపు రంగు మరియు పచ్చలలో ఆకుపచ్చ రంగుకు క్రోమియం సమ్మేళనాలు కారణం.
క్రోమియం గురించి ఆసక్తికరమైన వాస్తవాలు
- క్రోమియం స్టెయిన్లెస్ స్టీల్లో కీలకమైన భాగం, ఇది దాని ప్రత్యేకమైన మెరుపు మరియు తుప్పు నిరోధకతను అందిస్తుంది. భారతదేశంలోని అనేక సాధారణ గృహోపకరణాలు, కిచెన్ పాత్రలు మరియు వాటర్ ట్యాప్లు వంటివి స్టెయిన్లెస్ స్టీల్తో తయారు చేయబడతాయి లేదా పూత పూయబడతాయి.
- “క్రోమియం ప్లేటింగ్” ప్రక్రియలో లోహ వస్తువులపై క్రోమియం యొక్క పలుచని పొరను పూయడం జరుగుతుంది, ఇది వాటికి గట్టి, మెరిసే, తుప్పు నిరోధక పూతను ఇస్తుంది. ఇది వాహన భాగాలపై మరియు అలంకరణ వస్తువులపై కనిపిస్తుంది.
- తక్కువ మొత్తంలో క్రోమియం మానవ శరీరానికి అవసరమైన ట్రేస్ ఎలిమెంట్గా పరిగణించబడుతుంది, ముఖ్యంగా ట్రివాలెంట్ క్రోమియం రూపంలో, ఇది జీవక్రియలో పాత్ర పోషిస్తుంది. అయితే, హెక్సావాలెంట్ క్రోమియం విషపూరితమైనది.
- క్రోమియం ఖనిజాలు, ప్రధానంగా క్రోమైట్ (FeCr₂O₄), ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ ప్రాంతాలలో తవ్వకాలు జరుగుతాయి. భారతదేశంలో, ఒడిశా మరియు కర్ణాటక వంటి రాష్ట్రాలలో క్రోమైట్ ధాతువు యొక్క గణనీయమైన నిక్షేపాలు కనిపిస్తాయి.
- అనేక రత్నాలలో కనిపించే విభిన్న రంగులు, రూబీలలో ఎరుపు మరియు పచ్చలలో ఆకుపచ్చ వంటివి, వాటి క్రిస్టల్ నిర్మాణాలలో క్రోమియం అయాన్లు ఉండటం వల్ల ఏర్పడతాయి.