హీలియం ఆవిష్కరణ: తేలికైన ఉన్నత వాయువు
హీలియం ఒక అద్భుతమైన రసాయన మూలకం, దీనిని ఉన్నత వాయువుగా వర్గీకరించారు. అంటే ఇది చాలా స్థిరంగా ఉండే మరియు ఇతర పదార్థాలతో సులభంగా చర్య జరపని మూలకాల ప్రత్యేక సమూహానికి చెందినది. ఇది రంగులేని, వాసన లేని మరియు రుచిలేని వాయువుగా ఉంటుంది. హైడ్రోజన్ తర్వాత, విశ్వంలో హీలియం రెండవ తేలికైన మరియు రెండవ అత్యంత సమృద్ధిగా లభించే మూలకం. అయితే, భూమిపై ఇది చాలా అరుదు మరియు ప్రధానంగా భూమి లోపల సహజ వాయు నిక్షేపాలలో చిక్కుకొని ఉంటుంది.
దాని ఆవిష్కరణ ఒక సంగ్రహావలోకనం
హీలియం ఆవిష్కరణ కథ ప్రత్యేకమైనది, ఎందుకంటే ఇది మొదట భూమిపై కాకుండా, సూర్యుని వాతావరణంలో గుర్తించబడింది. 1868లో, భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్లోని గుంటూరులో సంభవించిన సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణం సమయంలో, ఫ్రెంచ్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త పియరీ జాన్సెన్ సూర్యుని కరోనా నుండి వెలువడే కాంతిని విశ్లేషించడానికి స్పెక్ట్రోస్కోప్ను ఉపయోగించాడు. అతను భూమిపై తెలిసిన ఏ మూలకానికీ సరిపోలని ప్రకాశవంతమైన పసుపు వర్ణపట రేఖను గమనించాడు. స్వతంత్రంగా, బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్త నార్మన్ లాకియర్ కూడా అదే వర్ణపట రేఖను గమనించి, అది కొత్త మూలకానికి చెందినదని ప్రతిపాదించాడు. 1895 వరకు, బ్రిటిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు విలియం రామ్సే, మోరిస్ ట్రావర్స్ మరియు ఆల్ఫ్రెడ్ ట్రావర్స్తో కలిసి పనిచేస్తూ, యురేనియం కలిగిన ఖనిజమైన క్లీవైట్ను వేడి చేయడం ద్వారా భూమిపై హీలియంను విజయవంతంగా వేరు చేశారు.
పేరు వెనుక అర్థం
“హీలియం” అనే పేరు గ్రీకు పదం “హెలియోస్” నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం “సూర్యుడు”. ఈ పేరు ఎంపిక, మన గ్రహంపై కనుగొనబడటానికి చాలా కాలం ముందు, సూర్యుని వర్ణపటంలో దాని ప్రారంభ ఆవిష్కరణను నేరుగా ప్రతిబింబిస్తుంది.
హీలియం గురించి శీఘ్ర వాస్తవాలు
- హీలియం అన్ని మూలకాలలో కెల్లా అత్యల్ప మరిగే బిందువును కలిగి ఉంది, సుమారు -269 డిగ్రీల సెల్సియస్ వద్ద ఉంటుంది. ఈ తీవ్రమైన చల్లదనం కొన్ని శాస్త్రీయ మరియు వైద్య అనువర్తనాలకు అమూల్యమైనదిగా చేస్తుంది.
- ఇది మండేది కానందున మరియు గాలి కంటే చాలా తేలికైనది కాబట్టి, బెలూన్లు మరియు ఎయిర్షిప్లను పెంచడానికి హీలియం సాధారణంగా ఉపయోగించబడుతుంది, తద్వారా హైడ్రోజన్తో సంబంధం ఉన్న దహన ప్రమాదం లేకుండా అవి తేలియాడుతాయి.
- ఆధునిక వైద్యంలో, ద్రవ హీలియం మాగ్నెటిక్ రెసొనెన్స్ ఇమేజింగ్ (MRI) స్కానర్లలో ఉపయోగించే సూపర్ కండక్టింగ్ మాగ్నెట్లను చల్లబరచడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది, ఇవి భారతదేశంలోని మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఆసుపత్రులలో వివిధ పరిస్థితులను నిర్ధారించడానికి అవసరం.
- గాలిలోని ఆక్సిజన్ లేదా నైట్రోజన్తో చర్య జరపకుండా నిరోధించడానికి, ప్రతిచర్యాత్మక లోహాలను వెల్డింగ్ చేయడానికి రక్షిత వాతావరణంగా పరిశ్రమలలో హీలియం కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.
- ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ (ISRO) తన రాకెట్లలో హీలియంను ఉపయోగిస్తుంది, ముఖ్యంగా ఇంధన ట్యాంక్లను ఒత్తిడి చేయడానికి, ఆధునిక ఏరోస్పేస్ సాంకేతికతలో దాని ప్రాముఖ్యతను ప్రదర్శిస్తుంది.