క్రిప్టాన్ పరిచయం
క్రిప్టాన్, Kr అనే చిహ్నంతో గుర్తించబడినది, ఒక ఆకర్షణీయమైన రసాయన మూలకం. ఇది ఆవర్తన పట్టికలోని 18వ గ్రూపుకు చెందిన ఉత్కృష్ట వాయువులలో ఒకటి. ఉత్కృష్ట వాయువులు వాటి అధిక స్థిరత్వం మరియు తక్కువ క్రియాశీలతతో ప్రత్యేకించబడతాయి, అంటే అవి సాధారణంగా ఇతర మూలకాలతో రసాయన సమ్మేళనాలను సులభంగా ఏర్పరచవు. క్రిప్టాన్ స్వయంగా రంగులేని, వాసనలేని మరియు రుచిలేని వాయువు, భూమి వాతావరణంలో చాలా తక్కువ మొత్తంలో ఉంటుంది.
ఆవిష్కరణ మరియు నామకరణం
ఆవిష్కరణ
క్రిప్టాన్ను 1898లో ఇద్దరు బ్రిటిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు, సర్ విలియం రామ్సే మరియు మోరిస్ ట్రావర్స్ కనుగొన్నారు. వారి పద్ధతిలో గాలి నమూనాను ద్రవంగా మారే వరకు చల్లబరచడం జరిగింది. ఈ ద్రవ గాలి నుండి ఆక్సిజన్, నైట్రోజన్ మరియు ఆర్గాన్ వంటి తెలిసిన భాగాలను క్రమపద్ధతిలో తొలగించిన తర్వాత, వారికి అవశేష పదార్థం మిగిలింది. ఈ అవశేషం నుండి వారు క్రిప్టాన్తో పాటు మరొక ఉత్కృష్ట వాయువు అయిన జెనాన్ను విజయవంతంగా వేరు చేశారు. వారి సూక్ష్మమైన పని ఈ గతంలో దాగి ఉన్న మూలకాలను వెల్లడించింది.
పేరు మూలం
“క్రిప్టాన్” అనే పేరు గ్రీకు పదం “క్రిప్టోస్” నుండి ఉద్భవించింది. ఈ గ్రీకు పదం “దాగి ఉన్నది” అని అనువదించబడుతుంది. మూలకం యొక్క అంతుచిక్కని స్వభావం మరియు వాతావరణం నుండి దాని ఆవిష్కరణ మరియు వేరుచేయడంలో ఉన్న సవాలు కారణంగా ఈ పేరు సముచితంగా ఎంపిక చేయబడింది.
క్రిప్టాన్ గురించి త్వరిత వాస్తవాలు
- క్రిప్టాన్ సాధారణ గాలి కంటే సుమారు మూడు రెట్లు సాంద్రంగా ఉంటుంది.
- ఇది కొన్ని రకాల విద్యుత్ దీపాలలో, అధిక వేగం గల ఫోటోగ్రాఫిక్ ఫ్లాష్లలో మరియు కొన్ని ఫ్లోరోసెంట్ దీపాలలో ఉపయోగించబడుతుంది, ఇక్కడ ఇది ఆర్గాన్ కంటే ప్రకాశవంతమైన కాంతిని ఉత్పత్తి చేయడానికి దోహదపడుతుంది.
- దాని అధిక పరమాణు భారం కారణంగా, శక్తి సామర్థ్యం గల డబుల్-ప్యాన్ కిటికీలలో క్రిప్టాన్ కొన్నిసార్లు ఇన్సులేటింగ్ వాయువుగా ఉపయోగించబడుతుంది. ఈ ఉపయోగం ఉష్ణ బదిలీని తగ్గించడానికి సహాయపడుతుంది, భారతదేశంలో అనుభవించే విభిన్న వాతావరణ పరిస్థితుల వంటి విభిన్న వాతావరణాలలో సౌకర్యవంతమైన ఇండోర్ ఉష్ణోగ్రతలను నిర్వహించడానికి తోడ్పడుతుంది.
- క్రిప్టాన్ సహజంగా ఆరు స్థిరమైన ఐసోటోప్లతో ఉంటుంది. ఐసోటోప్లు ఒకే మూలకం యొక్క విభిన్న రూపాలు, వాటి పరమాణు కేంద్రకాలలోని న్యూట్రాన్ల సంఖ్యలో మాత్రమే తేడా ఉంటుంది.
- ఎక్కువగా నిష్క్రియంగా ఉన్నప్పటికీ, క్రిప్టాన్, నిర్దిష్ట ప్రయోగశాల పరిస్థితులలో, ఫ్లోరిన్ వంటి అధిక క్రియాశీల మూలకాలతో సమ్మేళనాలను ఏర్పరచగలదు, క్రిప్టాన్ డైఫ్లోరైడ్ (KrF2) వంటి పదార్థాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అయితే, ఈ సమ్మేళనాలు సాధారణంగా అరుదైనవి మరియు అస్థిరమైనవి.