లాంథనమ్ అంటే ఏమిటి?
లాంథనమ్ అనేది ‘La’ అనే గుర్తుతో సూచించబడే ఒక ఆకర్షణీయమైన రసాయన మూలకం మరియు దీని పరమాణు సంఖ్య 57. ఇది ‘అరుదైన భూమి’ లోహాలుగా పిలువబడే మూలకాల యొక్క ఒక ప్రత్యేక సమూహానికి చెందినది. ‘అరుదైన భూమి’ అనే పేరు ఉన్నప్పటికీ, లాంథనమ్ వాస్తవానికి భూమి పొరలో చాలా సాధారణంగా ఉంటుంది, సీసం లేదా వెండి వంటి మూలకాల కంటే ఎక్కువ పరిమాణంలో లభిస్తుంది. ఇది గాలికి గురైనప్పుడు మెరుపును కోల్పోయే లేదా మసకబారే మృదువైన, వెండి-తెలుపు లోహం.
దాని ఆవిష్కరణ మరియు పేరు వెనుక అర్థం
లాంథనమ్ ఆవిష్కరణ 1839 నాటిది. దీనిని మొదట కార్ల్ గుస్టాఫ్ మొసాండర్ అనే స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త గుర్తించారు. మొసాండర్ సెరైట్ అనే ఖనిజాన్ని అధ్యయనం చేస్తున్నాడు, దీని నుండి మరొక అరుదైన భూమి మూలకం, సీరియం, ఇప్పటికే వేరుచేయబడింది. జాగ్రత్తగా మరియు పట్టుదలతో కూడిన కృషి ద్వారా, అతను సెరైట్ నుండి ఒక కొత్త, విలక్షణమైన మూలకాన్ని వేరు చేయగలిగాడు, ఇది అక్కడ ఉన్న ఇతర మూలకాల నుండి వేరుచేయడం చాలా కష్టమని నిరూపించబడింది.
ఈ కొత్త మూలకాన్ని వేరుచేయడంలో మరియు గుర్తించడంలో ఉన్న సవాలు కారణంగా, మొసాండర్ దీనికి ‘లాంథనమ్’ అని పేరు పెట్టాడు. ఈ పేరు ప్రాచీన గ్రీకు పదం ‘లాంథానీన్’ నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం ‘దాగి ఉండటం’ లేదా ‘దృష్టి నుండి తప్పించుకోవడం’. ఇది దాని ఆవిష్కరణ సమయంలో మూలకం యొక్క అంతుచిక్కని స్వభావాన్ని ఖచ్చితంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.
లాంథనమ్ గురించి ఆసక్తికరమైన వాస్తవాలు
- లాంథనమ్ ఒక వెండి-తెలుపు, మృదువైన లోహం, ఇది మాలియబుల్ (సన్నని షీట్లుగా కొట్టవచ్చు) మరియు డక్టైల్ (తీగలుగా సాగదీయవచ్చు).
- కెమెరా లెన్స్లు మరియు టెలిస్కోప్ల కోసం ప్రత్యేక రకాల గాజును తయారు చేయడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు, ఇవి అధిక వక్రీభవన సూచికను కలిగి ఉంటాయి, ఇది స్పష్టమైన చిత్రాలను తీయడానికి సహాయపడుతుంది. భారతదేశం అంతటా ఉన్న అబ్జర్వేటరీలలో కూడా అధిక-నాణ్యత ఫోటోగ్రఫీ మరియు ఖగోళ శాస్త్రానికి ఇది చాలా అవసరం.
- హైబ్రిడ్ వాహనాలలో సాధారణంగా కనిపించే నికెల్-మెటల్ హైడ్రైడ్ (NiMH) బ్యాటరీలలో లాంథనమ్ ఒక కీలక భాగం. భారతీయ రోడ్లపై ఉన్న అనేక కార్లు ఈ శక్తి-సమర్థవంతమైన బ్యాటరీల నుండి ప్రయోజనం పొందుతున్నాయి.
- పెట్రోలియం పరిశ్రమలో, లాంథనమ్ సమ్మేళనాలు ఉత్ప్రేరకాలుగా పనిచేస్తాయి. ఈ పదార్థాలు రసాయన ప్రతిచర్యలను వేగవంతం చేస్తాయి, ముడి చమురును పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ వంటి ఉపయోగకరమైన ఉత్పత్తులుగా శుద్ధి చేయడానికి సహాయపడతాయి, ఇవి భారతదేశం అంతటా రవాణాను నడిపిస్తాయి.
- లాంథనమ్ కార్బన్ ఆర్క్ దీపాలలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇవి అత్యంత ప్రకాశవంతమైన తెలుపు కాంతిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఈ దీపాలు చలనచిత్ర నిర్మాణానికి శక్తివంతమైన స్టూడియో లైట్లలో మరియు అధిక-నాణ్యత సినిమా ప్రొజెక్టర్లలో ఉపయోగించబడతాయి, తెరపై చలనచిత్రాలకు జీవం పోస్తాయి.