లిథియం పరిచయం
లిథియం అనేది ‘Li’ అనే గుర్తుతో సూచించబడే ఒక రసాయన మూలకం మరియు దాని పరమాణు సంఖ్య 3. ఇది మృదువైన, వెండి-తెల్లని లోహం, ఇది ఆవర్తన పట్టికలోని ఆల్కలీ లోహాల సమూహానికి చెందినది. ఇది అన్ని లోహాలలో తేలికైనది మరియు అత్యంత తేలికైన ఘన మూలకం కూడా. దాని అధిక క్రియాశీలత కారణంగా, ఇది ప్రకృతిలో స్వచ్ఛమైన మూలక రూపంలో ఎప్పుడూ కనుగొనబడదు, కానీ ఎల్లప్పుడూ సమ్మేళనాలలో భాగంగా ఉంటుంది.
ఆవిష్కరణ మరియు నామకరణం
లిథియం కనుగొన్నది 1817 సంవత్సరంలో, స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త జోహాన్ ఆగస్ట్ అర్ఫ్వెడ్సన్, పెటలైట్ అనే ఖనిజంలో దీనిని గుర్తించారు. ఈ కొత్త మూలకం సోడియం మరియు పొటాషియం వంటి ఇతర తెలిసిన ఆల్కలీ లోహాల నుండి భిన్నంగా ప్రవర్తించే ఒక సమ్మేళనాన్ని సృష్టించిందని ఆయన కనుగొన్నారు. అర్ఫ్వెడ్సన్ ఖనిజంలో మూలకాన్ని కనుగొన్నప్పటికీ, లిథియం యొక్క స్వచ్ఛమైన లోహ రూపాన్ని తరువాత ఇతర రసాయన శాస్త్రవేత్తలు విద్యుద్విశ్లేషణను ఉపయోగించి వేరు చేశారు.
“లిథియం” అనే పేరు గ్రీకు పదం “లిథోస్” నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం “రాయి”. సోడియం మరియు పొటాషియం వంటి ఇతర ఆల్కలీ లోహాలు ప్రధానంగా మొక్కల బూడిదలో కనుగొనబడినట్లు ఆ సమయంలో తెలిసిన వాటికి భిన్నంగా, లిథియం రాయి లాంటి ఖనిజంలో కనుగొనబడినందున ఈ పేరు ఎంపిక చేయబడింది.
లిథియం గురించి ఐదు త్వరిత వాస్తవాలు
- లిథియం అన్ని లోహాలలో తేలికైనది మరియు తక్కువ సాంద్రత కలిగిన ఘన మూలకం కూడా, అంటే అది నీటిపై తేలుతుంది, అయినప్పటికీ అది నీటితో తీవ్రంగా చర్య జరుపుతుంది.
- గాలి మరియు నీటితో దాని తీవ్ర క్రియాశీలత కారణంగా, మూలక లిథియం సాధారణంగా మినరల్ ఆయిల్ కింద లేదా జడ వాతావరణంలో నిల్వ చేయబడుతుంది.
- ఇది రీఛార్జిబుల్ లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీలలో ఒక కీలకమైన భాగం, ఇవి భారతదేశం అంతటా విస్తృతంగా ఉపయోగించే మొబైల్ ఫోన్లు, ల్యాప్టాప్లు మరియు ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల వంటి సాధారణ పరికరాలకు శక్తినిస్తాయి.
- వైద్యంలో, కొన్ని మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలకు చికిత్స చేయడానికి నిర్దిష్ట లిథియం సమ్మేళనాలు మూడ్ స్టెబిలైజర్లుగా ఉపయోగించబడతాయి.
- ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో లిథియం యొక్క ముఖ్యమైన నిల్వలు గుర్తించబడ్డాయి, భారతదేశంలోని జమ్మూ కాశ్మీర్ వంటి ప్రాంతాలలో గణనీయమైన నిక్షేపాల ఇటీవలి ఆవిష్కరణలతో సహా, ఇది దేశం యొక్క స్వచ్ఛమైన ఇంధన కార్యక్రమాలలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.