నిహోనియం (Nh): ఒక కృత్రిమ అత్యంత భారీ మూలకం
నిహోనియం (Nh) అనేది 113 పరమాణు సంఖ్య కలిగిన ఒక కృత్రిమ రసాయన మూలకం. ఇది అత్యంత భారీ మూలకంగా వర్గీకరించబడింది మరియు ఆవర్తన పట్టికలోని p-బ్లాక్కు చెందినది. దీని పేరు “నిహోన్” నుండి ఉద్భవించింది, ఇది జపాన్ కోసం ఉపయోగించే రెండు జపనీస్ పదాలలో ఒకటి, ఇక్కడ ఈ మూలకం కనుగొనబడింది.
సహజ లభ్యత మరియు ఆవిష్కరణ
నిహోనియం భూమిపై సహజంగా లభించదు. ఇది పూర్తిగా కృత్రిమ మూలకం, అంటే దీనిని ప్రయోగశాలలో అణు ప్రతిచర్యల ద్వారా సృష్టించాలి. దీని ఆవిష్కరణ ఒక సహకార ప్రయత్నం, 2003లో రష్యాలోని డబ్నాలోని జాయింట్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ న్యూక్లియర్ రీసెర్చ్ (JINR) నుండి ప్రారంభ వాదనలు వచ్చాయి, తరువాత 2003 మరియు 2004లో జపాన్లోని RIKEN బృందం నిశ్చయాత్మక సంశ్లేషణ మరియు గుర్తింపును అందించింది. ఇంటర్నేషనల్ యూనియన్ ఆఫ్ ప్యూర్ అండ్ అప్లైడ్ కెమిస్ట్రీ (IUPAC) 2015లో RIKEN బృందం యొక్క ఆవిష్కరణ వాదనను అధికారికంగా గుర్తించింది.
సంశ్లేషణ మరియు లక్షణాలు
నిహోనియం సంశ్లేషణ అనేది ఒక భారీ మూలకం యొక్క లక్ష్యంపై తేలికైన మూలకం యొక్క అయాన్లతో బాంబు దాడి చేయడం ద్వారా జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, RIKEN బృందం జింక్-70 కేంద్రకాలను బిస్మత్-209 కేంద్రకాలతో కలపడం ద్వారా నిహోనియం-278ని సృష్టించింది. ఈ ప్రక్రియకు అత్యంత అధిక శక్తులు మరియు ప్రత్యేక కణ త్వరణకాలు అవసరం.
నిహోనియం యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు:
- పరమాణు సంఖ్య: 113
- పరమాణు ద్రవ్యరాశి: సుమారు 286 u (తెలిసిన అత్యంత స్థిరమైన ఐసోటోప్, నిహోనియం-286 కోసం)
- అర్థాయుష్షు: నిహోనియం ఐసోటోప్లు అత్యంత అస్థిరంగా ఉంటాయి, అత్యధిక కాలం మనుగడలో ఉన్న ఐసోటోప్, నిహోనియం-286, సుమారు 10 సెకన్ల అర్థాయుష్షును మాత్రమే కలిగి ఉంటుంది. ఇతర ఐసోటోప్ల అర్థాయుష్షు మిల్లీసెకన్లలో కొలవబడుతుంది.
- రేడియోధార్మికత: దాని తక్కువ అర్థాయుష్షు కారణంగా, ఇది తీవ్రంగా రేడియోధార్మికతను కలిగి ఉంటుంది.
- భౌతిక స్థితి: గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఘనంగా ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది, అయితే కొన్ని పరమాణువులు మాత్రమే ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి.
రోజువారీ ఉపయోగాలు మరియు పారిశ్రామిక అనువర్తనాలు
నిహోనియంకు సాధారణ, రోజువారీ ఉపయోగాలు లేవు. దీని అనువర్తనాలు ప్రస్తుతం ప్రాథమిక శాస్త్రీయ పరిశోధనలకు మాత్రమే పరిమితం. దీనికి కారణాలు:
- కృత్రిమ స్వభావం: దీనిని అత్యంత ప్రత్యేకమైన పరిశోధన సౌకర్యాలలో కృత్రిమంగా సృష్టించాలి.
- అత్యంత తక్కువ అర్థాయుష్షు: దీని క్షణికమైన మనుగడ (సెకన్లు లేదా మిల్లీసెకన్లు) దాని సృష్టి మరియు తక్షణ అధ్యయనం వెలుపల ఎటువంటి ఆచరణాత్మక అనువర్తనాన్ని నిరోధిస్తుంది.
- అతి తక్కువ పరిమాణాలు: నిహోనియం యొక్క కొన్ని పరమాణువులు మాత్రమే ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి.
అందువల్ల, నిహోనియంను వెలికితీయడం లేదా ఉపయోగించడం వంటి పారిశ్రామిక ప్రక్రియలు భారతదేశంలో లేదా ప్రపంచంలో మరెక్కడా లేవు. ఒడిశా మరియు ఛత్తీస్గఢ్ వంటి రాష్ట్రాలలో తవ్వబడుతున్న ఇనుము (iron) లేదా రాజస్థాన్ మరియు జార్ఖండ్లలో తవ్వబడుతున్న రాగి (copper) వంటి సహజంగా సమృద్ధిగా లభించే మూలకాలకు విస్తృత పారిశ్రామిక అనువర్తనాలు ఉన్నాయి, నిహోనియం పాత్ర మానవజాతికి అణు భౌతిక శాస్త్రం మరియు అత్యంత భారీ మూలకాల నిర్మాణంపై అవగాహనను పెంపొందించడంలో మాత్రమే ఉంది. ఆవర్తన పట్టిక పరిమితులను మరియు అణు కేంద్రకాలను కలిపి ఉంచే శక్తులను అర్థం చేసుకోవడానికి శాస్త్రవేత్తలు నిహోనియంను అధ్యయనం చేస్తారు.