రోడియం పరిచయం
రోడియం ఒక ఆసక్తికరమైన రసాయన మూలకం, దీనిని Rh గుర్తుతో సూచిస్తారు మరియు ఆవర్తన పట్టికలో 45వ అణు సంఖ్యను కలిగి ఉంది. ఇది ప్లాటినం గ్రూప్ లోహాలు (PGMs) అని పిలువబడే ఒక ప్రత్యేక లోహ సమూహానికి చెందినది, ఇవి వాటి ప్రత్యేక లక్షణాలు మరియు అరుదుగా ఉండటం వలన ప్రసిద్ధి చెందాయి. రోడియం వెండి-తెలుపు, గట్టి మరియు అత్యంత ప్రతిబింబించే లోహం, ఇది దాని అసాధారణ మన్నిక మరియు తుప్పు నిరోధకతకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది భూమిపై అత్యంత అరుదైన మరియు విలువైన లోహాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.
రోడియం ఆవిష్కరణ
రోడియం మూలకాన్ని 1803లో బ్రిటిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త మరియు భౌతిక శాస్త్రవేత్త విలియం హైడ్ వోల్లాస్టన్ కనుగొన్నారు. వోల్లాస్టన్ దక్షిణ అమెరికా నుండి పొందిన ప్లాటినం ధాతువుతో పనిచేస్తున్నప్పుడు ఈ ఆవిష్కరణ జరిగింది. అతను ముడి ప్లాటినంను ఆక్వా రీజియా (నైట్రిక్ యాసిడ్ మరియు హైడ్రోక్లోరిక్ యాసిడ్ మిశ్రమం) అని పిలువబడే శక్తివంతమైన యాసిడ్ మిశ్రమంలో కరిగించాడు. యాసిడ్ను తటస్థీకరించిన తర్వాత మరియు ప్లాటినం, పల్లాడియంలను వేరుచేసిన తర్వాత, ముదురు ఎరుపు ద్రావణం మిగిలింది. ఈ ద్రావణం నుండి, దాని కొన్ని సమ్మేళనాల విలక్షణమైన గులాబీ-ఎరుపు రంగు కారణంగా అతను కొత్త మూలకం, రోడియంను వేరుచేయగలిగాడు.
పేరు వెనుక అర్థం
“రోడియం” అనే పేరు పురాతన గ్రీకు మూలాలను కలిగి ఉంది. ఇది “రోడాన్” అనే గ్రీకు పదం నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం “గులాబీ”. ఈ పేరు వోల్లాస్టన్ చేత ఎంపిక చేయబడింది, ఎందుకంటే ద్రావణంలో కరిగినప్పుడు ఈ మూలకం యొక్క అనేక సమ్మేళనాలు, ముఖ్యంగా రోడియం క్లోరైడ్లు అద్భుతమైన గులాబీ-ఎరుపు రంగును ప్రదర్శిస్తాయి.
రోడియం గురించి త్వరిత వాస్తవాలు
- రోడియం భూమి పైపొరలో లభించే అరుదైన రేడియోధార్మికత లేని మూలకాలలో ఒకటి, ఇది చాలా విలువైనది.
- ఇది సుమారు 1964 డిగ్రీల సెల్సియస్ అసాధారణంగా అధిక ద్రవీభవన స్థానాన్ని కలిగి ఉంది, ఇది తీవ్రమైన వేడి నిరోధకత అవసరమయ్యే అనువర్తనాలకు అనుకూలంగా ఉంటుంది.
- రోడియం యొక్క ప్రధాన అనువర్తనం ఉత్ప్రేరక కన్వర్టర్లలో ఉంది, ఇవి భారతదేశంలో తయారు చేయబడిన మరియు ఉపయోగించే వాహనాలతో సహా వాహనాలలో ముఖ్యమైన భాగాలు. ఈ కన్వర్టర్లు రోడియంను ఉపయోగించి ఎగ్జాస్ట్ వాయువుల నుండి హానికరమైన కాలుష్య కారకాలను తగ్గిస్తాయి, తద్వారా గాలిని శుభ్రపరుస్తాయి.
- దాని అద్భుతమైన మెరుపు, కాఠిన్యం మరియు మసకబారకుండా నిరోధకత కారణంగా, రోడియం తెల్ల బంగారం మరియు వెండి ఆభరణాలకు పూత పదార్థంగా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది, ఇది భారతదేశంలోని ఆభరణాల మార్కెట్లలో సాధారణంగా కనిపించే పద్ధతి.
- రోడియం అత్యంత ప్రతిబింబించేది మరియు కొన్ని అధిక-పనితీరు గల ఆప్టికల్ మిర్రర్లలో, ముఖ్యంగా డిమాండ్ చేసే శాస్త్రీయ పరికరాలు మరియు నిర్దిష్ట పారిశ్రామిక అనువర్తనాల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.