థాలియం అంటే ఏమిటి?
థాలియం అనేది Tl అనే గుర్తు మరియు 81 పరమాణు సంఖ్యతో సూచించబడే రసాయన మూలకం. ఇది మృదువైన, వెండి-తెలుపు లోహం, టిన్ లాగా కనిపిస్తుంది, కానీ గాలికి గురైనప్పుడు త్వరగా దాని మెరుపును కోల్పోయి, ఆక్సీకరణం కారణంగా నీలి-బూడిద రంగులోకి మారుతుంది. ఇది చాలా సాంద్రమైనది మరియు దాని పరిమాణానికి బరువుగా అనిపిస్తుంది.
థాలియం ఆవిష్కరణ
థాలియంను 1861లో ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తలు స్వతంత్రంగా కనుగొన్నారు. బ్రిటిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త సర్ విలియం క్రూక్స్, జర్మనీలో సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తి అవశేషాలను అధ్యయనం చేస్తున్నప్పుడు దానిని గుర్తించారు. ఫ్రెంచ్ రసాయన శాస్త్రవేత్త ఆంటోయిన్ లామీ కూడా అదే సమయంలో దానిని వేరుచేశారు. ఇద్దరూ స్పెక్ట్రోస్కోపీ అనే పద్ధతిని ఉపయోగించారు, ఇది ఒక పదార్థం వేడిచేసినప్పుడు వెలువడే కాంతిని విశ్లేషించడం.
దాని పేరు అర్థం
“థాలియం” అనే పేరు గ్రీకు పదం “థాలోస్” నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం “ఆకుపచ్చ కొమ్మ” లేదా “ఆకుపచ్చ మొలక”. క్రూక్స్ మొదట స్పెక్ట్రోస్కోప్ ఉపయోగించి మూలకాన్ని విశ్లేషించినప్పుడు గమనించిన ప్రకాశవంతమైన ఆకుపచ్చ స్పెక్ట్రల్ లైన్ కారణంగా ఈ పేరును ఎంపిక చేశారు. ఈ విలక్షణమైన ఆకుపచ్చ రంగు దాని గుర్తింపుకు కీలకం.
థాలియం గురించి ఐదు త్వరిత వాస్తవాలు
- అత్యంత విషపూరితం: థాలియం మరియు దాని సమ్మేళనాలు అత్యంత విషపూరితమైనవి. తక్కువ మొత్తాలు కూడా మానవులకు మరియు జంతువులకు ప్రమాదకరమైనవి. దీనికి వాసన మరియు రుచి లేకపోవడం వల్ల, ఇది దురదృష్టవశాత్తు కొన్ని చారిత్రక కేసులలో విషంగా ఉపయోగించబడింది.
- సంభవించుట: థాలియం ఒక అరుదైన మూలకం. ఇది తరచుగా జింక్, రాగి మరియు సీసం వంటి ఇతర లోహాల సల్ఫైడ్ ధాతువులలో సూక్ష్మమైన మలినంగా కనుగొనబడింది. ఈ ధాతువులలో కొన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సౌకర్యాలలో ప్రాసెస్ చేయబడతాయి, ఇందులో రాజస్థాన్లోని జవార్ గనులు వంటి భారతదేశంలోని మైనింగ్ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి, ఇక్కడ జింక్ మరియు సీసం వెలికితీయబడతాయి.
- చారిత్రక ఉపయోగాలు: గతంలో, థాలియం సమ్మేళనాలను రోడెంటిసైడ్లు (ఎలుకల విషం) మరియు క్రిమిసంహారకాలుగా ఉపయోగించారు. అయితే, దాని తీవ్రమైన విషపూరితం మరియు మానవులకు మరియు పర్యావరణానికి ఇది కలిగించే ప్రమాదం కారణంగా భారతదేశంతో సహా అనేక దేశాలలో ఈ ఉపయోగాలు చాలావరకు నిషేధించబడ్డాయి.
- ఆధునిక నిచ్ అప్లికేషన్లు: దాని విషపూరితం ఉన్నప్పటికీ, థాలియంకు కొన్ని ప్రత్యేక ఉపయోగాలు ఉన్నాయి. థాలియం సల్ఫైడ్ కొన్ని ఫోటోఎలక్ట్రిక్ కణాలలో ఉపయోగించబడుతుంది, ఇవి కాంతిని విద్యుత్గా మారుస్తాయి. థాలియం బ్రోమైడ్-అయోడైడ్ స్ఫటికాలు ఇన్ఫ్రారెడ్ ఆప్టికల్ పరికరాలు మరియు డిటెక్టర్లలో, నైట్ విజన్ పరికరాలలో ఉపయోగించబడతాయి.
- భౌతిక లక్షణాలు: థాలియం గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద కత్తితో కట్ చేయదగినంత మృదువైనది. ఇది విద్యుత్ను కూడా బాగా ప్రసారం చేస్తుంది.