मॅग्नेशियमचे भौतिक गुणधर्म
मॅग्नेशियम (Mg), 12 अणुअंक असलेला एक मूलद्रव्य, विशिष्ट भौतिक गुणधर्म दर्शवितो जे त्याला धातू म्हणून वर्गीकृत करतात.
मूलद्रव्य वर्गीकरण
मॅग्नेशियमला अल्कधर्मी मृदा धातू (alkaline earth metal) म्हणून वर्गीकृत केले जाते, जो आवर्त सारणीच्या गट 2 मध्ये येतो. हे वर्गीकरण त्याचे धातूचे स्वरूप दर्शवते, ज्यामध्ये सामान्यतः चांगली विद्युत आणि उष्णता वाहकता यांसारखे गुणधर्म असतात, जरी मॅग्नेशियम इतर काही धातूंइतका वर्धनीय (malleable) किंवा तन्य (ductile) नाही.
स्वरूप आणि खोलीच्या तापमानातील अवस्था
प्रमाणित खोलीच्या तापमानावर (सुमारे 25 °C), मॅग्नेशियम घन अवस्थेत असते. त्याचा वैशिष्ट्यपूर्ण चांदीसारखा-पांढरा रंग असतो आणि जेव्हा तो नुकताच कापला जातो किंवा पॉलिश केला जातो, तेव्हा तो तेजस्वी धातूची चमक (metallic luster) दर्शवतो. अनेक इतर संरचनात्मक धातूंच्या तुलनेत त्याची रचना (texture) तुलनेने मऊ असल्याचे वर्णन केले जाऊ शकते, तरीही ते टिकाऊ असते. ते ओरखडले जाऊ शकते आणि पट्टीच्या किंवा पावडरच्या स्वरूपात, ते प्रज्वलित केल्यावर अत्यंत तेजस्वी पांढऱ्या ज्योतीने जळते. हा गुणधर्म फटाक्यांसारख्या उपयोगांमध्ये वापरला जातो, जे भारतात दिवाळीसारख्या सणांमध्ये सामान्यतः दिसतात.
औष्णिक गुणधर्म
मॅग्नेशियमचा वितळण बिंदू (melting point) अंदाजे 650 °C आहे. हा तुलनेने उच्च वितळण बिंदू, संरचनात्मक उपयोगांसाठी मिश्रधातूमध्ये (alloys) त्याच्या वापरास मदत करतो जिथे उष्णता प्रतिरोधकत्व (heat resistance) एक महत्त्वाचा घटक आहे. त्याचा उत्कलन बिंदू (boiling point) सुमारे 1091 °C आहे. हलके मिश्रधातू तयार करण्यासाठी धातूविज्ञान प्रक्रियांदरम्यान (metallurgical processes) वेगवेगळ्या तापमान परिस्थितीत त्याच्या वर्तनास समजून घेण्यासाठी हे औष्णिक गुणधर्म महत्त्वाचे आहेत. मॅग्नेशियमची संयुगे डोलोमाईटसारख्या महत्त्वपूर्ण खनिज साठ्यांमध्ये आढळतात, जे भारतातील ओडिशा आणि छत्तीसगडसह विविध प्रदेशांमध्ये खाणकाम केले जाते.