वर्गीकरण आणि सामान्य स्वरूप
धातूचे स्वरूप
शिशाला जड धातू म्हणून वर्गीकृत केले जाते. ते धातूंशी संबंधित वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्म दर्शवते, जसे की उच्च घनता, वर्धनीयता (malleability) आणि तन्यता (ductility), जरी त्याची तन्यता इतर काही धातूंच्या तुलनेत मर्यादित असते.
रंग आणि चमक
जेव्हा शिशाला नुकतेच कापले जाते, तेव्हा ते चमकदार चांदीसारखे निळसर-पांढरे दिसते. तथापि, हवेच्या संपर्कात आल्यावर, ऑक्सिडेशनमुळे ते लवकर कलंकयुक्त (tarnish) होते, आणि त्यावर शिशाचे ऑक्साईड (lead oxide) किंवा मूलभूत शिसे कार्बोनेट (basic lead carbonate) चा एक फिकट राखाडी किंवा राखाडी-पांढरा थर तयार होतो. हा कलंकयुक्त थर सामान्यतः दिसतो.
पोत
शिसे विशेषतः मऊ असते. ते नखांनी सहज ओरखडले जाऊ शकते किंवा चाकूने कापले जाऊ शकते. स्पर्श केल्यावर ते गुळगुळीत वाटते. त्याच्या उच्च घनतेमुळे, शिशाच्या वस्तू त्यांच्या आकाराच्या तुलनेत लक्षणीय जड वाटतात.
खोलीच्या तापमानावर अवस्था आणि प्रमुख औष्णिक गुणधर्म
पदार्थाची अवस्था
प्रमाणित खोलीच्या तापमानावर (सुमारे 25°C), शिसे स्थायू अवस्थेत असते.
वितळण बिंदू
धातूंच्या तुलनेत शिशाचा वितळण बिंदू तुलनेने कमी आहे, जो अंदाजे 327.5 अंश सेल्सिअस (°C) आहे. या गुणधर्मामुळे, कमी तापमानावरील वितळलेल्या अवस्थेची आवश्यकता असलेल्या ॲप्लिकेशन्समध्ये (उदा. सोल्डरिंग) ते ऐतिहासिकदृष्ट्या उपयुक्त ठरले.
उत्कलन बिंदू
शिशाचा उत्कलन बिंदू त्याच्या वितळण बिंदूपेक्षा लक्षणीय जास्त आहे, जो अंदाजे 1749 अंश सेल्सिअस (°C) आहे.
इतर उल्लेखनीय भौतिक वैशिष्ट्ये
घनता
शिसे एक अतिशय घन धातू आहे. त्याची घनता अंदाजे 11.34 ग्रॅम प्रति घन सेंटीमीटर (g/cm³) आहे. ही उच्च घनता रेडिएशन शील्डिंग (radiation shielding) सारख्या ॲप्लिकेशन्समध्ये त्याच्या वापरास मदत करते, जी भारतातील रुग्णालयांमधील मेडिकल इमेजिंग विभागांसारख्या सुविधांमध्ये आढळते आणि वजनांसाठी देखील याचा उपयोग होतो.
वर्धनीयता (Malleability) आणि तन्यता (Ductility)
शिसे अत्यंत वर्धनीय (malleable) आहे, याचा अर्थ ते न तुटता सहजपणे हातोड्याने पातळ पत्र्यांमध्ये बदलले जाऊ शकते किंवा दाबले जाऊ शकते. तथापि, त्याची तन्यता (ductility) मध्यम असते; ते तारांमध्ये ओढले जाऊ शकते परंतु तांबे (copper) किंवा सोने (gold) यांसारख्या इतर काही धातूंइतके बारीक किंवा सहजपणे नाही. या वर्धनीयतेमुळे ते ऐतिहासिकदृष्ट्या प्लंबिंग (उदा. शिशाच्या पाईप्स) आणि छप्पर घालण्याच्या साहित्यासाठी उपयुक्त ठरले.
विद्युत आणि औष्णिक चालकता
तांबे किंवा ॲल्युमिनियमसारख्या इतर सामान्य धातूंच्या तुलनेत, शिसे विजेचा तुलनेने खराब वाहक आहे. त्याची विद्युत चालकता तांब्याच्या सुमारे 8% आहे. त्याचप्रमाणे, ते उष्णतेचा उत्कृष्ट वाहक नाही. हे गुणधर्म, त्याच्या घनता आणि मऊपणासह, ध्वनी शमन (sound damping) आणि कंपन शोषण (vibration absorption) मध्ये त्याच्या उपयोगास हातभार लावतात.