रुबिडियमची ओळख
रुबिडियम (Rb) हे अणुक्रमांक 37 असलेले रासायनिक मूलद्रव्य आहे. हे आवर्त सारणीतील गट 1 मध्ये येते, ज्याला अल्कली धातू म्हणून ओळखले जाते. हे मूलद्रव्य अत्यंत क्रियाशील आहे आणि निसर्गात मुक्त स्थितीत आढळत नाही, सामान्यतः खनिजांमध्ये इतर मूलद्रव्यांसह एकत्रितपणे आढळते.
रुबिडियमचे वर्गीकरण
रुबिडियमला धातू म्हणून वर्गीकृत केले जाते. विशेषतः, हे एक अल्कली धातू आहे, जे त्याच्या उच्च क्रियाशीलता, कमी वितळणबिंदू आणि धनविद्युत स्वभाव (electropositive nature) द्वारे वैशिष्ट्यीकृत आहे.
निरीक्षण करण्यायोग्य भौतिक वैशिष्ट्ये
स्वरूप आणि पोत
नवीन कापल्यावर रुबिडियम एक विशिष्ट चांदीसारखी-पांढरी चमक (luster) दर्शवते. तथापि, ऑक्सिडेशनमुळे हवेच्या संपर्कात आल्यावर ते वेगाने काळवंडते (tarnishes), त्वरीत एक निस्तेज राखाडी थर (coating) तयार करते. हा धातू अत्यंत मऊ असतो, गोठलेल्या मेणासारखा (solidified wax), आणि चाकूने सहज कापता येतो.
खोलीच्या तापमानातील अवस्था
प्रमाणित खोलीच्या तापमानात (सुमारे 25°C), रुबिडियम एक स्थायू आहे. तथापि, त्याचा वितळणबिंदू खूप कमी आहे, ज्यामुळे ते काही मोजक्या मूलद्रव्यांपैकी एक आहे जे सामान्य वातावरणातील तापमानाजवळ वितळू शकते, विशेषतः भारतातील काही भागांमध्ये जिथे तापमान 35°C पेक्षा जास्त असू शकते अशा उष्ण हवामानाच्या परिस्थितीत.
औष्णिक गुणधर्म
इतर अनेक धातूंच्या तुलनेत रुबिडियमचा वितळणबिंदू आणि उत्कलणबिंदू (boiling point) लक्षणीयरीत्या कमी असतो.
- रुबिडियमचा वितळणबिंदू सुमारे 39.3 °C आहे.
- रुबिडियमचा उत्कलणबिंदू सुमारे 688 °C आहे.