એક્ટીનિયમને સમજવું: એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વ
એક્ટીનિયમ એ Ac પ્રતીક અને 89 ના પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું રાસાયણિક તત્વ છે. તે ખૂબ જ દુર્લભ, ચાંદી-સફેદ, રેડિયોએક્ટિવ ધાતુ છે. તે એક્ટિનાઈડ શ્રેણીનો ભાગ છે, જે તત્વોનો એક સમૂહ છે જે તેમના રેડિયોએક્ટિવ ગુણધર્મો માટે જાણીતા છે. તેની તીવ્ર રેડિયોએક્ટિવિટીને કારણે, જે આસપાસના હવાના અણુઓને ઉત્તેજિત કરે છે, એક્ટીનિયમ અંધારામાં આછા વાદળી પ્રકાશથી ચમકે છે.
એક્ટીનિયમની શોધ
એક્ટીનિયમ તત્વની શોધ 1899 માં ફ્રેન્ચ રસાયણશાસ્ત્રી આન્દ્રે-લુઈસ ડેબિયર્ન દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમણે પિયર અને મેરી ક્યુરીની પ્રયોગશાળામાં પિચબ્લેન્ડ, એક યુરેનિયમ અયસ્ક સાથે કામ કરતી વખતે તેની શોધ કરી હતી. થોડા સમય પછી, 1902 માં, જર્મન રસાયણશાસ્ત્રી ફ્રેડરિક ઓસ્કર ગિઝેલે સ્વતંત્ર રીતે તે જ તત્વની શોધ કરી અને શરૂઆતમાં તેને “એમેનિયમ” નામ આપ્યું. જોકે, ડેબિયર્નની શોધને સૌપ્રથમ માન્યતા મળી, અને એક્ટીનિયમ નામ સત્તાવાર રીતે અપનાવવામાં આવ્યું.
નામમાં શું છે?
નામ “એક્ટીનિયમ” ગ્રીક શબ્દ “aktis” અથવા “aktinos” પરથી આવ્યું છે, જેનો અર્થ “કિરણ” અથવા “બીમ” થાય છે. આ નામ એટલા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યું કારણ કે એક્ટીનિયમ વિવિધ પ્રકારના રેડિયેશનનું ઉત્સર્જન કરે છે, જે કિરણો સમાન છે, જે તેની શોધ પર નોંધાયેલ એક નોંધપાત્ર ગુણધર્મ હતો.
એક્ટીનિયમ વિશે ઝડપી તથ્યો
- એક્ટીનિયમ અત્યંત રેડિયોએક્ટિવ છે અને રેડિયમ કરતાં લગભગ 150 ગણું વધુ રેડિયોએક્ટિવ છે.
- તે યુરેનિયમ અયસ્કમાં ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં કુદરતી રીતે જોવા મળે છે, જેમ કે ભારતના ઝારખંડના ભાગોમાં જ્યાં યુરેનિયમ ભંડાર અસ્તિત્વમાં છે.
- એક્ટીનિયમના તમામ આઇસોટોપ્સ રેડિયોએક્ટિવ છે, એટલે કે તેઓ સમય જતાં સ્વયંભૂ રીતે અન્ય તત્વોમાં વિઘટિત થાય છે.
- એક્ટીનિયમનો સૌથી સ્થિર આઇસોટોપ એક્ટીનિયમ-227 છે, જેનું અર્ધ-આયુષ્ય 21.77 વર્ષ છે.
- તેની અત્યંત દુર્લભતા અને ઉચ્ચ રેડિયોએક્ટિવિટીને કારણે, એક્ટીનિયમની વ્યવહારિક એપ્લિકેશનો મર્યાદિત છે, મુખ્યત્વે વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં આલ્ફા કણોના સ્ત્રોત તરીકે અને કેટલીકવાર લક્ષિત રેડિયોથેરાપી માટે દવામાં તેનો ઉપયોગ થાય છે.