મેગ્નેશિયમના ભૌતિક ગુણધર્મો
મેગ્નેશિયમ (Mg), 12 પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ, વિશિષ્ટ ભૌતિક લાક્ષણિકતાઓ દર્શાવે છે જે તેને ધાતુ તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે.
તત્વનું વર્ગીકરણ
મેગ્નેશિયમને આલ્કલાઇન અર્થ મેટલ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, જે આવર્ત કોષ્ટકના જૂથ 2 માં સ્થાન ધરાવે છે. આ વર્ગીકરણ તેની ધાતુ પ્રકૃતિ સૂચવે છે, જે સામાન્ય રીતે સારી વિદ્યુત અને ઉષ્મીય વાહકતા જેવા ગુણધર્મો દ્વારા વર્ગીકૃત થાય છે, જોકે મેગ્નેશિયમ અન્ય કેટલીક ધાતુઓ જેટલું મજબૂત અથવા નરમ નથી.
ઓરડાના તાપમાને દેખાવ અને અવસ્થા
પ્રમાણભૂત ઓરડાના તાપમાને (આશરે 25 °C), મેગ્નેશિયમ ઘન અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તે લાક્ષણિક ચાંદી-સફેદ રંગ ધરાવે છે અને જ્યારે તાજી કાપવામાં આવે છે અથવા પોલિશ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે તેજસ્વી ધાતુની ચમક દર્શાવે છે. તેની રચનાને અન્ય ઘણી માળખાકીય ધાતુઓની તુલનામાં પ્રમાણમાં નરમ તરીકે વર્ણવી શકાય છે, છતાં તે ટકાઉ છે. તેને ખંજવાળી શકાય છે, અને રિબન અથવા પાવડર સ્વરૂપમાં, તેને તીવ્ર તેજસ્વી સફેદ જ્યોત સાથે સળગાવી શકાય છે, જે ગુણધર્મ ફટાકડા જેવી એપ્લિકેશન્સમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે, જે ભારતમાં દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.
થર્મલ ગુણધર્મો
મેગ્નેશિયમનું ગલનબિંદુ આશરે 650 °C છે. આ પ્રમાણમાં ઊંચું ગલનબિંદુ ગરમી પ્રતિકાર એક પરિબળ હોય તેવા માળખાકીય કાર્યક્રમો માટે મિશ્ર ધાતુઓમાં તેના ઉપયોગમાં ફાળો આપે છે. તેનું ઉત્કલનબિંદુ લગભગ 1091 °C છે. આ થર્મલ ગુણધર્મો જુદી જુદી તાપમાનની પરિસ્થિતિઓમાં, જેમ કે હલકા મિશ્ર ધાતુઓ બનાવવા માટેની ધાતુશાસ્ત્રીય પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન તેના વર્તનને સમજવા માટે નિર્ણાયક છે. મેગ્નેશિયમ સંયોજનો ડોલોમાઇટ જેવી નોંધપાત્ર ખનિજ થાપણોમાં જોવા મળે છે, જે ભારતના વિવિધ પ્રદેશોમાં, જેમાં ઓડિશા અને છત્તીસગઢનો સમાવેશ થાય છે, ત્યાંથી કાઢવામાં આવે છે.