મેંગેનીઝનું વર્ગીકરણ
મેંગેનીઝ (Mn) ને સંક્રમણ ધાતુ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તે આવર્ત કોષ્ટકના ગ્રુપ 7 અને પિરિયડ 4 માં સ્થિત છે. ધાતુ તરીકે, તે લાક્ષણિક ધાતુના ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
ભૌતિક દેખાવ
રંગ અને ચમક
મેંગેનીઝ સામાન્ય રીતે ચાંદી જેવી-ભૂખરી ધાતુ તરીકે દેખાય છે. જ્યારે તેને તાજી કાપવામાં આવે છે અથવા પોલિશ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે તેજસ્વી ધાતુની ચમક દર્શાવે છે, જે હવાના સંપર્કમાં આવતા ઓક્સિડેશનને કારણે ઝાંખી પડી શકે છે.
રચના (Texture)
મેંગેનીઝ ધાતુની રચના સામાન્ય રીતે કઠણ હોય છે. જોકે, તે નોંધપાત્ર રીતે બરડ પણ હોય છે, એટલે કે તે વિકૃત થવાને બદલે તાણ હેઠળ સરળતાથી તૂટી શકે છે અથવા ફ્રેક્ચર થઈ શકે છે.
દ્રવ્યની અવસ્થા અને ઘનતા
ઓરડાના તાપમાને અવસ્થા
પ્રમાણભૂત ઓરડાના તાપમાને (આશરે 25 °C), મેંગેનીઝ ઘન અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
ઘનતા
મેંગેનીઝ એક પ્રમાણમાં ગાઢ ધાતુ છે, જેની લાક્ષણિક ઘનતા આશરે 7.47 ગ્રામ પ્રતિ ઘન સેન્ટિમીટર (g/cm³) છે.
થર્મલ ગુણધર્મો
ગલનબિંદુ
મેંગેનીઝનું ગલનબિંદુ આશરે 1246 ડિગ્રી સેલ્સિયસ (°C) છે. આ પ્રમાણમાં ઊંચું ગલનબિંદુ ઘણી સંક્રમણ ધાતુઓની લાક્ષણિકતા છે.
ઉત્કલનબિંદુ
મેંગેનીઝનું ઉત્કલનબિંદુ આશરે 2061 ડિગ્રી સેલ્સિયસ (°C) છે. આ તેની રચનામાં મજબૂત ધાતુના બંધનને સૂચવે છે.
અન્ય ભૌતિક ગુણધર્મો
કઠિનતા
મેંગેનીઝ એક કઠણ ધાતુ છે, જે મોહ્સ ખનિજ કઠિનતા માપદંડ પર લગભગ 6 ક્રમે આવે છે. તેની કઠિનતા હોવા છતાં, તેની આંતરિક બરડતા એક મહત્વપૂર્ણ ભૌતિક લાક્ષણિકતા છે.
વિદ્યુત વાહકતા
ધાતુ તરીકે, મેંગેનીઝ વીજળીનું સારું વાહક છે. તેની વિદ્યુત વાહકતા તાંબા અથવા ચાંદી જેવી કેટલીક અન્ય સામાન્ય ધાતુઓ કરતાં ઓછી છે પરંતુ તે હજી પણ નોંધપાત્ર છે.
ભારતમાં ઉપલબ્ધતા
ભારતમાં મેંગેનીઝ અયસ્કના નોંધપાત્ર ભંડારો આવેલા છે, ખાસ કરીને ઓડિશા, કર્ણાટક, મધ્યપ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં. આ અયસ્ક દેશમાં સ્ટીલ ઉત્પાદન સહિત વિવિધ ઔદ્યોગિક ઉપયોગો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.