વર્ગીકરણ અને સામાન્ય દેખાવ
ધાતુમય સ્વભાવ
લીડને ભારે ધાતુ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તે ધાતુઓ સાથે સંકળાયેલા લાક્ષણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે, જેમ કે ઉચ્ચ ઘનતા, ટીપાઉપણું (malleability) અને તન્યતા (ductility), જોકે તેની તન્યતા કેટલીક અન્ય ધાતુઓની તુલનામાં મર્યાદિત છે.
રંગ અને ચમક
જ્યારે તાજું કાપવામાં આવે છે, ત્યારે લીડ તેજસ્વી ચાંદી જેવો-વાદળી સફેદ દેખાવ દર્શાવે છે. જોકે, હવાના સંપર્કમાં આવતા, ઓક્સિડેશનને કારણે તે ઝડપથી ઝાંખું પડી જાય છે, જેનાથી લીડ ઓક્સાઇડ અથવા બેઝિક લીડ કાર્બોનેટનો નિસ્તેજ રાખોડી અથવા રાખોડી-સફેદ પડ બની જાય છે. આ ઝાંખું પડ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.
રચના
લીડ નોંધપાત્ર રીતે નરમ હોય છે. તેને નખ વડે સરળતાથી ખંજવાળી શકાય છે અથવા છરી વડે કાપી શકાય છે. તે સ્પર્શમાં લીસું લાગે છે. તેની ઉચ્ચ ઘનતાને કારણે, લીડની વસ્તુઓ તેમના કદ માટે નોંધપાત્ર રીતે ભારે લાગે છે.
ઓરડાના તાપમાને અવસ્થા અને મુખ્ય ઉષ્મીય ગુણધર્મો
દ્રવ્યની અવસ્થા
પ્રમાણભૂત ઓરડાના તાપમાને (આશરે 25°C), લીડ ઘન સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
ગલનબિંદુ
ધાતુ માટે લીડનું ગલનબિંદુ પ્રમાણમાં ઓછું છે, જે આશરે 327.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ (°C) છે. આ ગુણધર્મના કારણે તે ઐતિહાસિક રીતે ઓછા તાપમાને પીગળેલી અવસ્થાની જરૂર પડતી એપ્લિકેશન્સમાં ઉપયોગી હતું, જેમ કે સોલ્ડરિંગ.
ઉત્કલનબિંદુ
લીડનું ઉત્કલનબિંદુ તેના ગલનબિંદુ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઊંચું છે, જે આશરે 1749 ડિગ્રી સેલ્સિયસ (°C) છે.
અન્ય નોંધપાત્ર ભૌતિક લાક્ષણિકતાઓ
ઘનતા
લીડ એક ખૂબ જ ઘન ધાતુ છે. તેની ઘનતા આશરે 11.34 ગ્રામ પ્રતિ ઘન સેન્ટિમીટર (g/cm³) છે. આ ઉચ્ચ ઘનતા તેના ઉપયોગમાં ફાળો આપે છે જેમ કે રેડિયેશન શિલ્ડિંગ, જે ભારતમાં હોસ્પિટલોના મેડિકલ ઇમેજિંગ વિભાગો જેવી સુવિધાઓમાં જોવા મળે છે, અને વજન તરીકે પણ.
ટીપાઉપણું અને તન્યતા
લીડ અત્યંત ટીપાઉ (malleable) છે, એટલે કે તેને સરળતાથી હથોડી વડે પાતળી શીટ્સમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે અથવા દબાવી શકાય છે. જોકે, તેની તન્યતા (ductility) મધ્યમ છે; તેને તારમાં ખેંચી શકાય છે પરંતુ તાંબા અથવા સોના જેવી કેટલીક અન્ય ધાતુઓ જેટલું સૂક્ષ્મ રીતે અથવા સરળતાથી નહીં. આ ટીપાઉપણાએ તેને ઐતિહાસિક રીતે પ્લમ્બિંગ (દા.ત., લીડ પાઇપ્સ) અને છત સામગ્રી માટે ઉપયોગી બનાવ્યું.
વિદ્યુત અને ઉષ્મા વાહકતા
તાંબા અથવા એલ્યુમિનિયમ જેવી અન્ય સામાન્ય ધાતુઓની સરખામણીમાં, લીડ વિદ્યુતનો પ્રમાણમાં નબળો વાહક છે. તેની વિદ્યુત વાહકતા તાંબાની લગભગ 8% છે. તેવી જ રીતે, તે ગરમીનો ઉત્તમ વાહક નથી. આ ગુણધર્મો, તેની ઘનતા અને નરમાઈ સાથે મળીને, ધ્વનિ અવશોષણ (sound damping) અને કંપન શોષણ (vibration absorption) માં તેના ઉપયોગમાં ફાળો આપે છે.