રોન્ટજેનિયમ: એક કૃત્રિમ તત્વ
રોન્ટજેનિયમ (Rg) એ અણુ ક્રમાંક 111 ધરાવતું એક કૃત્રિમ રાસાયણિક તત્વ છે. તેનું નામ એક્સ-રેના શોધક વિલ્હેમ કોનરાડ રોન્ટજેન પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. એક સુપરહેવી તત્વ તરીકે, રોન્ટજેનિયમ માત્ર ટૂંકા સમય માટે અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તે ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા પાર્ટિકલ એક્સિલરેટર્સમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
કુદરતી રીતે ઉપલબ્ધિ
રોન્ટજેનિયમ પૃથ્વી પર કુદરતી રીતે જોવા મળતું નથી. તે એક વિશિષ્ટ રીતે કૃત્રિમ તત્વ છે, એટલે કે તે અત્યંત વિશિષ્ટ વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગશાળાઓમાં કૃત્રિમ રીતે બનાવવામાં આવે છે. તેનું અસ્તિત્વ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય થાપણો અથવા કુદરતી પ્રક્રિયાઓ દ્વારા નહીં, પરંતુ થોડા વ્યક્તિગત પરમાણુઓની શોધ દ્વારા પુષ્ટિ થયેલ છે.
રોજિંદા ઉપયોગો
તેના કૃત્રિમ સ્વભાવ, અત્યંત ટૂંકા અર્ધ-આયુષ્ય (સામાન્ય રીતે મિલીસેકન્ડ્સ અથવા તેના સૌથી સ્થિર આઇસોટોપ્સ માટે થોડીક સેકન્ડ્સમાં) અને અત્યંત સૂક્ષ્મ માત્રામાં ઉત્પાદનને કારણે (એક સમયે ફક્ત થોડા પરમાણુઓ), રોન્ટજેનિયમનો કોઈ જાણીતો સામાન્ય, રોજિંદા ઉપયોગ નથી. તે ઘરગથ્થુ ઉત્પાદનો, ઔદ્યોગિક કાર્યક્રમો અથવા વ્યાપારી વસ્તુઓમાં જોવા મળતું નથી.
ઔદ્યોગિક કાર્યક્રમો અને નિષ્કર્ષણ
રોન્ટજેનિયમ કોઈપણ કુદરતી સ્ત્રોતમાંથી કાઢવામાં આવતું નથી, ન તો તેનું ઔદ્યોગિક ધોરણે ઉત્પાદન થાય છે. તેનું નિર્માણ પાર્ટિકલ એક્સિલરેટરમાં હળવા ન્યુક્લિયસ સાથે ભારે અણુ ન્યુક્લિયસને બોમ્બમારો કરીને થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, રોન્ટજેનિયમ-272 જેવા આઇસોટોપનું ઉત્પાદન નિકલ-64 આયનોને બિસ્મથ-209 લક્ષ્યો સાથે ફ્યુઝ કરીને કરવામાં આવ્યું હતું. પરિણામી પરમાણુઓ અત્યંત અસ્થિર હોય છે અને લગભગ તરત જ વિઘટિત થઈ જાય છે.
પરિણામે, રોન્ટજેનિયમનો હાલમાં કોઈ ઔદ્યોગિક ઉપયોગ નથી. તેનો એકમાત્ર હેતુ મૂળભૂત વૈજ્ઞાનિક સંશોધનના ક્ષેત્રમાં જ રહે છે, ખાસ કરીને ન્યુક્લિયર ફિઝિક્સમાં, સુપરહેવી તત્વોના ગુણધર્મો અને આવર્ત કોષ્ટકની મર્યાદાઓને સમજવા માટે. રોન્ટજેનિયમ માટે ભારતમાં કે અન્ય ક્યાંય પણ કોઈ ખાણકામની કામગીરી નથી, કે કોઈ ભારતીય ઉદ્યોગો આ તત્વનો ઉપયોગ કરતા નથી.