ટેનેસીન (Ts, પરમાણુ ક્રમાંક 117) ને સમજવું
સામાન્ય લાક્ષણિકતાઓ
ટેનેસીન (Tennessine) એ પરમાણુ ક્રમાંક 117 અને પ્રતીક Ts ધરાવતું એક કૃત્રિમ રાસાયણિક તત્વ છે. તેને એક અતિભારે તત્વ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે તે પૃથ્વી પર કુદરતી રીતે બનતું નથી અને માત્ર પ્રયોગશાળાઓમાં ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા જ બનાવી શકાય છે. તેની શોધને 2016 માં સત્તાવાર રીતે માન્યતા આપવામાં આવી હતી. તેની અતિશય રેડિયોએક્ટિવિટી અને અત્યાર સુધીમાં માત્ર થોડા જ પરમાણુઓનું ઉત્પાદન થયું હોવાને કારણે, તેના મેક્રોસ્કોપિક ભૌતિક ગુણધર્મોનું સીધું પ્રાયોગિક પરીક્ષણ હાલમાં શક્ય નથી. તેના ગુણધર્મોના તમામ વર્ણનો સૈદ્ધાંતિક આગાહીઓ પર આધારિત છે, મુખ્યત્વે સાપેક્ષવાદી ક્વોન્ટમ મિકેનિક્સ પર આધારિત અદ્યતન કમ્પ્યુટેશનલ મોડલ્સનો ઉપયોગ કરીને.
વર્ગીકરણ
ટેનેસીન (Tennessine) ને આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ 17 માં, એસ્ટેટીન (astatine) ની નીચે મૂકવામાં આવે છે, જે તેને સૌથી ભારે જાણીતું હેલોજન બનાવે છે. જોકે, અત્યંત ભારે તત્વો માટે વધુને વધુ પ્રબળ બનતી નોંધપાત્ર સાપેક્ષવાદી અસરોને કારણે, તેના રાસાયણિક અને ભૌતિક ગુણધર્મો તેના હળવા સજાતીય તત્વોથી નોંધપાત્ર રીતે અલગ પડવાની અપેક્ષા છે. જ્યારે હળવા હેલોજનને સામાન્ય રીતે અધાતુ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, ત્યારે સૈદ્ધાંતિક મોડેલો સૂચવે છે કે ટેનેસીન (Tennessine) કેટલાક ધાતુના ગુણધર્મો દર્શાવી શકે છે. આ તેને એક અનન્ય સ્થાન પર મૂકે છે જ્યાં તેને મુખ્યત્વે પી-બ્લોક તત્વ તરીકે ગણવામાં આવે છે જે કેટલાક અધાતુ વર્તન દર્શાવે તેવી અપેક્ષા છે, પરંતુ સાપેક્ષવાદી અસરોને કારણે ધાતુ જેવા ગુણધર્મોની સંભાવના સાથે, જે સૂચવે છે કે તેને કેટલાક સંદર્ભોમાં સીમાંત મેટલોઇડ ગણી શકાય, જોકે તેના હેલોજન સમૂહમાં તે મુખ્યત્વે અધાતુ છે.
અનુમાનિત ભૌતિક ગુણધર્મો
ટેનેસીન (Tennessine) ના ભૌતિક ગુણધર્મો સંપૂર્ણપણે સૈદ્ધાંતિક છે અને પ્રાયોગિક રીતે અવલોકન કરાયા નથી.
રંગ અને દેખાવ
ટેનેસીન (Tennessine) નો ચોક્કસ રંગ અજાણ છે. સૈદ્ધાંતિક આગાહીઓ અને સમૂહ 17 માં પ્રવર્તમાન વલણોના આધારે, હળવા હેલોજન પીળા-લીલા (ક્લોરિન) થી લાલ-ભૂરા (બ્રોમિન) થી ઘેરા વાયોલેટ/કાળા (આયોડિન) અને એસ્ટેટીન (astatine) માટે ધાતુ જેવી ચમક જેવા સ્પષ્ટ રંગો દર્શાવે છે. ટેનેસીન (Tennessine) માટે, સાપેક્ષવાદી અસરો નોંધપાત્ર કાળાશ લાવશે તેવી આગાહી છે. કેટલીક આગાહીઓ સૂચવે છે કે તે ઘેરા, સંભવતઃ ધાતુઈ-ગ્રે અથવા કાળા ઘન સ્વરૂપે દેખાઈ શકે છે.
રચના અને દ્રવ્યની અવસ્થા
ઓરડાના તાપમાને (આશરે 25 °C), ટેનેસીન (Tennessine) ઘન સ્વરૂપે હોવાની આગાહી છે. આ આગાહી સમૂહ 17 માં પ્રવર્તમાન વલણને અનુસરે છે, જ્યાં પરમાણુ ક્રમાંક વધવાથી તત્વો ધીમે ધીમે વધુ ઘટ્ટ બને છે અને ઓરડાના તાપમાને ઘન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે (આયોડિન અને એસ્ટેટીન ઘન છે). તેની રચના અજાણ છે પરંતુ જો તેના અધાતુ ગુણધર્મો પ્રબળ હોય તો તે બરડ હોવાની સંભાવના છે, અથવા જો નોંધપાત્ર ધાતુનો ગુણધર્મ હાજર હોય તો સંભવતઃ કંઈક અંશે નરમ (malleable) હોઈ શકે છે.
ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ
સૈદ્ધાંતિક ગણતરીઓ ટેનેસીન (Tennessine) ના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ માટેના અંદાજો પૂરા પાડે છે, જોકે તત્વના વિશિષ્ટ સ્વભાવને કારણે આમાં નોંધપાત્ર અનિશ્ચિતતા રહેલી છે.
- અનુમાનિત ગલનબિંદુ: આશરે 350 થી 550 °C.
- અનુમાનિત ઉત્કલનબિંદુ: આશરે 600 થી 800 °C.
આ અનુમાનિત મૂલ્યો હળવા હેલોજનના મૂલ્યો કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઊંચા છે, જે તેના મોટા પરમાણુ કદ અને જટિલ ઇલેક્ટ્રોન ગોઠવણીને કારણે મજબૂત આંતરપરમાણુ બળો સૂચવે છે.
વ્યવહારિક સુસંગતતા
તેના કૃત્રિમ સ્વભાવ, અત્યંત રેડિયોએક્ટિવિટી અને અત્યંત ટૂંકા અર્ધ-આયુષ્ય (સૌથી સ્થિર જાણીતા આઇસોટોપનું અર્ધ-આયુષ્ય માત્ર મિલિસેકન્ડ્સ છે) ને કારણે, ટેનેસીન (Tennessine) ની કોઈ વ્યવહારિક ઉપયોગીતા નથી. ભારતીય ઉદ્યોગો, પ્રયોગશાળાઓ અથવા દૈનિક જીવનમાં ટેનેસીન (Tennessine) ના કોઈ જાણીતા ઉપયોગો નથી. તે હાલમાં ન્યુક્લિયર ભૌતિકશાસ્ત્ર અને અતિભારે તત્વ રસાયણશાસ્ત્રમાં મૂળભૂત વૈજ્ઞાનિક સંશોધનના એક પદાર્થ તરીકે સેવા આપે છે, જે પરમાણુ રચના અને આવર્ત કોષ્ટકની મર્યાદાઓને સમજવામાં યોગદાન આપે છે.