Ytterbium ને સમજવું
Ytterbium, જેનો પ્રતીક Yb છે, તે 70 નો પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતો એક રાસાયણિક તત્વ છે. તે એક નરમ, ચાંદી-સફેદ ધાતુ છે જે લેન્થેનાઇડ્સ નામના તત્વોના વિશિષ્ટ જૂથ સાથે સંબંધિત છે, જેને ઘણીવાર દુર્લભ પૃથ્વી તત્વો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જોકે આ તત્વોને “દુર્લભ” કહેવામાં આવે છે, તેઓ તેમના નામ સૂચવે છે તેટલા દુર્લભ નથી; તેઓ ફક્ત વિખરાયેલા છે અને તેમને કાઢવા મુશ્કેલ છે.
શોધ અને નામકરણ
Ytterbium ની શોધ 1878 માં જીન ચાર્લ્સ ગેલીસાર્ડ ડી મેરિગ્નાક નામના સ્વિસ રસાયણશાસ્ત્રી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમણે ગેડોલીનાઇટ નામના ખનિજમાંથી એક નવો ઘટક અલગ કર્યો અને તેને નવા તત્વ તરીકે ઓળખાવ્યો.
નામ “Ytterbium” સ્વીડનના Ytterby નામના એક નાના ગામ પરથી આવ્યું છે. આ ગામ રસાયણશાસ્ત્રમાં પ્રખ્યાત છે કારણ કે Ytterbium, Yttrium, Terbium અને Erbium સહિતના ઘણા દુર્લભ પૃથ્વી તત્વો સૌપ્રથમ ત્યાં આવેલી ખાણમાંથી મળેલા ખનિજોમાંથી ઓળખવામાં આવ્યા હતા. તે ખરેખર નોંધપાત્ર છે કે એક નાના ગામનું નામ આવર્ત કોષ્ટકમાંના ચાર જુદા જુદા તત્વોને આપવામાં આવ્યું.
Ytterbium વિશે ઝડપી તથ્યો
- Ytterbium પ્રમાણમાં નરમ, ઘાતવર્ધનીય (malleable) અને તન્ય (ductile) ધાતુ છે, એટલે કે તેને સરળતાથી આકાર આપી શકાય છે અને તારમાં ખેંચી શકાય છે.
- તે હવામાં ખુલ્લું મુકવામાં આવે ત્યારે ધીમે ધીમે ઝાંખું પડે છે અને પાણી સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે, જે તેની મધ્યમ રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાત્મકતા દર્શાવે છે.
- તેના એક સમસ્થાનિક, Ytterbium-176, નો ઉપયોગ કેટલાક વિશિષ્ટ અણુ ઘડિયાળોમાં થાય છે, જે જાણીતા સૌથી સચોટ સમય માપન ઉપકરણો પૈકી એક છે.
- Ytterbium નો ઉપયોગ ફાઈબર ઓપ્ટિક કેબલ્સમાં થાય છે, જે હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટ અને ટેલિકમ્યુનિકેશન નેટવર્ક માટે મહત્વપૂર્ણ ઘટકો છે, જેમાં ભારતમાં ઝડપથી વિસ્તરી રહેલા નેટવર્કનો પણ સમાવેશ થાય છે.
- તે વિવિધ ખનિજોમાં, જેમ કે મોનાઝાઇટ રેતીમાં, અલ્પ માત્રામાં જોવા મળે છે, જે કેટલાક દરિયાકાંઠાના પ્રદેશોમાં, ઉદાહરણ તરીકે, ભારતના કેરળના કિનારે મળી શકે છે.