गॅलियम: त्याच्या भौतिक गुणधर्मांचा आढावा
गॅलियम (Ga) हे अनेक विशिष्ट भौतिक वैशिष्ट्यांसह एक आकर्षक मूलद्रव्य आहे. त्याचे अद्वितीय गुणधर्म त्याला विविध वैज्ञानिक आणि तांत्रिक उपयोगांमध्ये मौल्यवान बनवतात.
वर्गीकरण
गॅलियमचे वर्गीकरण धातू म्हणून केले जाते. हे चांगल्या विद्युत वाहकतेसारखे आणि चमकदार दिसण्यासारखे वैशिष्ट्यपूर्ण धातूचे गुणधर्म दर्शवते, जरी त्याचे काही भौतिक गुणधर्म, जसे की त्याचा वितळण बिंदू, धातूसाठी असामान्य आहेत.
स्वरूप आणि पोत (Texture)
त्याच्या घन अवस्थेत, गॅलियमचा रंग चांदीसारखा-पांढरा असतो आणि त्याला तेजस्वी, धातूसारखी चमक असते. तो तुलनेने मऊ धातू आहे. द्रव अवस्थेतून घनरूप होताना, गॅलियम अनेकदा ठिसूळ, चमकदार स्फटिक बनवतो.
पदार्थाची अवस्था
सामान्य खोलीच्या तापमानावर, जे सहसा 20°C ते 25°C दरम्यान मानले जाते, गॅलियम घन अवस्थेत असतो. तथापि, त्याचा वितळण बिंदू उल्लेखनीयपणे कमी आहे. भारताच्या अनेक भागांमध्ये वर्षातील बहुतांश काळ 30°C किंवा त्याहून अधिक तापमान असते, अशा प्रदेशात दिवसाच्या वेळी गॅलियम अनेकदा द्रव धातू म्हणून अस्तित्वात असतो, ज्यामुळे त्याचे अद्वितीय कमी वितळण वर्तन दिसून येते.
वितळण आणि उत्कलण बिंदू
गॅलियमचा वितळण बिंदू धातूसाठी अपवादात्मकरित्या कमी आहे, जो 29.76 °C नोंदवला गेला आहे. याचा अर्थ तो उबदार हातात धरल्यास सहज वितळू शकतो. याउलट, त्याचा उत्कलण बिंदू लक्षणीयरीत्या जास्त आहे, 2204 °C पर्यंत पोहोचतो. ही मोठी द्रव श्रेणी (liquid range) त्याला उच्च-तापमान थर्मामीटर आणि विशिष्ट मिश्रधातू (alloys) मध्ये उपयुक्त बनवते.