ओगनेसनची (Og) ओळख
ओगनेसन, ज्याला Og या चिन्हाने आणि अणुक्रमांक 118 ने ओळखले जाते, हे एक कृत्रिम रासायनिक मूलद्रव्य आहे. हे एक अतिजड मूलद्रव्य आहे, याचा अर्थ त्याचे अणू प्रयोगशाळांमध्ये अणूंच्या संमीलन (nuclear fusion) अभिक्रियांद्वारे तयार केले जातात आणि ते पृथ्वीवर नैसर्गिकरित्या आढळत नाहीत. त्याच्या अत्यंत कमी अर्धायुष्यामुळे (मिलिसेकंद), ओगनेसनचे फक्त काही अणू तयार झाले आहेत, ज्यामुळे त्याच्या भौतिक गुणधर्मांचे थेट निरीक्षण आणि मोजमाप करणे अशक्य आहे. त्याच्या वैशिष्ट्यांविषयीची सर्व माहिती क्वांटम मेकॅनिक्स आणि सापेक्षतावादी प्रभावांवर (relativistic effects) आधारित सैद्धांतिक गणिते आणि अंदाजांवरून मिळते. भारतातील खाणींमध्ये आढळणाऱ्या लोह किंवा तांबे यांसारख्या मूलद्रव्यांच्या विपरीत, ओगनेसन ग्रहावर नैसर्गिकरित्या कुठेही अस्तित्वात नाही.
वर्गीकरण: धातू, अधातू, की धातूसदृश?
ओगनेसन आवर्त सारणीतील गट 18 मध्ये, निष्क्रिय वायूंसोबत (हेलियम, निऑन, आर्गॉन, क्रिप्टॉन, झेनॉन आणि रेडॉन) स्थित आहे. या स्थानामुळे, पारंपारिकपणे त्याचे वर्गीकरण अधातू म्हणून केले जाईल. तथापि, सैद्धांतिक अभ्यासानुसार, त्याच्या इलेक्ट्रॉनवरील तीव्र सापेक्षतावादी प्रभावांमुळे हलक्या निष्क्रिय वायूंच्या गुणधर्मांपासून लक्षणीय विचलन अपेक्षित आहे. हे प्रभाव ओगनेसनसारख्या अत्यंत जड मूलद्रव्यांमध्ये विशेषतः स्पष्ट असतात.
अंदाजानुसार, ओगनेसन सामान्य निष्क्रिय वायूंप्रमाणे वागणार नाही. त्याऐवजी, ते वायूमय अधातूपेक्षा अर्धसंवाहक किंवा अगदी कमी सक्रिय धातूसारखे वैशिष्ट्ये दर्शवू शकते. वर्तणुकीतील या संभाव्य बदलामुळे त्याचे वर्गीकरण क्लिष्ट होते आणि ते त्याच्या हलक्या गट सदस्यांपेक्षा लक्षणीयरीत्या वेगळे ठरते.
अंदाजित भौतिक वैशिष्ट्ये
खोलीच्या तापमानातील पदार्थाची अवस्था (25°C)
सर्व हलके निष्क्रिय वायू मानक तापमान आणि दाबावर वायूमय अवस्थेत असले तरी, ओगनेसनचे अंदाजित गुणधर्म वेगळी अवस्था सुचवतात. त्याच्या अपवादात्मकरित्या उच्च अणुभारामुळे आणि सापेक्षतावादी प्रभावांमुळे व्हॅन डेर वाल्स बलांच्या (आंतररेणुवीय बल) वाढलेल्या ताकदीमुळे, ओगनेसन सैद्धांतिकदृष्ट्या खोलीच्या तापमानावर संघनित (condensed) पदार्थ असण्याची शक्यता वर्तवली जाते. काही मॉडेलनुसार ते द्रव असू शकते, तर काहीजण ते घन असू शकते असेही सुचवतात. हे निऑन किंवा आर्गॉन सारख्या परिचित निष्क्रिय वायूंपेक्षा पूर्णपणे भिन्न आहे, जे प्रकाशात वापरले जातात आणि क्रायोजेनिक तापमानातही वायू अवस्थेत असतात.
रंग आणि पोत (Texture)
ओगनेसन एक काल्पनिक संघनित पदार्थ असल्याने आणि त्याचे थेट निरीक्षण झाले नसल्यामुळे, त्याचा रंग आणि पोत अंदाजित आहे. जर ते घन असते, तर धातू किंवा अर्ध-धातूसारख्या गुणधर्मांचे संकेत देणारी सैद्धांतिक मॉडेल्स धातूसारखी चमक सुचवू शकतात, परंतु हे अद्याप अस्पष्ट आहे. निष्क्रिय वायू सामान्यतः रंगहीन असतात, परंतु ओगनेसनची अंदाजित अद्वितीय इलेक्ट्रॉनिक रचना स्थिर मोठ्या प्रमाणात तयार झाल्यास भिन्न ऑप्टिकल गुणधर्म दर्शवू शकते.
वितळण्याचे आणि उत्कलनाचे बिंदू
ओगनेसनचे वितळण्याचे आणि उत्कलनाचे बिंदू पूर्णपणे सैद्धांतिक गणितांवर आधारित आहेत आणि सापेक्षतावादी प्रभावांच्या जटिलतेमुळे अंदाजांमध्ये विविधता आहे.
- अंदाजित वितळण्याचा बिंदू: अंदाजे -5 °C (सेल्सियस अंश). काही मॉडेल्स 0 °C च्या जवळ किंवा त्याहून अधिक मूल्ये वर्तवतात.
- अंदाजित उत्कलनाचा बिंदू: अंदाजे 177 °C (सेल्सियस अंश). इतर सैद्धांतिक मॉडेल्स अधिक विस्तृत श्रेणी सुचवतात, ज्यात काही अंदाज 320 °C पेक्षा जास्त पर्यंत जातात.
हे अंदाजित बिंदू सूचित करतात की ओगनेसन भारतामध्ये अनुभवल्या जाणाऱ्या सामान्य खोलीच्या तापमानात द्रव किंवा अगदी घन अवस्थेत असू शकते. हे त्याला गट 18 च्या मूलद्रव्यांमध्ये अद्वितीय बनवेल.