रेनिअमची अभिक्रियाशीलता
रेनिअम (Re), अणुक्रमांक 75 असलेले, एक दुर्मिळ, चांदीसारखे-पांढरे संक्रमण धातू आहे. टंगस्टन आणि कार्बन वगळता, सर्व मूलद्रव्यांमध्ये सर्वाधिक वितळणांक (melting point) असल्याबद्दल ते ओळखले जाते.
हवेसोबतची अभिक्रिया
रेनिअम सामान्य तापमानात हवेच्या संपर्कात आल्यावर उल्लेखनीय स्थिरता दर्शवते. या परिस्थितीत ते सहजपणे काळवंडत नाही किंवा वातावरणातील ऑक्सिजनशी अभिक्रिया करत नाही. तथापि, ऑक्सिजन-समृद्ध वातावरणात सुमारे 300°C पेक्षा जास्त तापमानापर्यंत गरम केल्यावर, रेनिअम रेनिअम(VII) ऑक्साईड (Re₂O₇) तयार करण्यासाठी अभिक्रिया करते. हे ऑक्साईड एक बाष्पनशील, पिवळे स्फटिकी घन आहे जे सहजपणे संप्लवन (sublimes) करते.
पाण्यासोबतची अभिक्रिया
रेनिअम पाण्याला विलक्षण प्रतिकारशक्ती दर्शवते. उच्च तापमानातही ते पाणी किंवा वाफेशी अभिक्रिया करत नाही. ही निष्क्रियता अनेक सामान्य अम्लांपर्यंत विस्तारते; रेनिअम धातू हायड्रोक्लोरिक आम्ल, हायड्रोफ्लोरिक आम्ल आणि सौम्य सल्फ्युरिक आम्लाशी मोठ्या प्रमाणात निष्क्रिय आहे. तरीही, ते नायट्रिक आम्ल आणि गरम, सेंद्रिय सल्फ्युरिक आम्लासारख्या मजबूत ऑक्सिडायझिंग आम्लांशी अभिक्रिया करते. ते वितळलेल्या अल्कली आणि हायड्रोजन पेरॉक्साईडसोबतही अभिक्रिया करते.
विषारीपणा
मूलभूत रेनिअम धातूमध्ये सामान्यतः कमी आंतरिक विषारीपणा असतो असे मानले जाते. तथापि, त्याची संयुगे, विशेषतः त्याचे ऑक्साईड्स आणि परऱ्हेनेट्स, त्रासदायक (irritants) म्हणून कार्य करू शकतात आणि उच्च पातळीचा विषारीपणा दर्शवू शकतात. परिणामी, प्रयोगशाळेत किंवा औद्योगिक वातावरणात रेनिअम संयुगे हाताळताना, संरक्षक उपकरणांच्या वापरासह योग्य सुरक्षा खबरदारीची शिफारस केली जाते.
किरणोत्सारीपणा
नैसर्गिकरित्या आढळणाऱ्या रेनिअममध्ये रेनिअम-187 ($^{187}$Re) या समस्थानकाचा (isotope) अल्प प्रमाणात समावेश असतो. हा समस्थानक दुर्बळ किरणोत्सारी असून, सुमारे $4.3 \times 10^{10}$ वर्षांच्या अपवादात्मक दीर्घ अर्धायुष्यासह (half-life) बीटा क्षय (beta decay) करतो. या विलक्षण दीर्घ अर्धायुष्यामुळे, नैसर्गिक रेनिअमची किरणोत्सारीपणा नगण्य आहे आणि सामान्य परिस्थितीत महत्त्वपूर्ण किरणोत्सारी धोका निर्माण करत नाही. याला प्रामुख्याने किरणोत्सारी मूलद्रव्य म्हणून वर्गीकृत केले जात नाही.
ज्वलनशीलता
त्याच्या घन धातूच्या स्वरूपात, रेनिअम अज्वलनशील आहे. तथापि, रेनिअम पावडर, विशेषतः जर ती बारीक विभागलेली असेल, तर ती ज्वलनशील (pyrophoric) (हवेत आपोआप पेट घेणारी) किंवा विशिष्ट परिस्थितीत, जसे की उच्च तापमान किंवा मजबूत ऑक्सिडायझर्सच्या उपस्थितीत ज्वलनशील असू शकते. हे वर्तन घन धातूचे वैशिष्ट्य नाही.
औद्योगिक उत्प्रेरकता: रेनिअम-प्लॅटिनम उत्प्रेरक
रेनिअमच्या सर्वात महत्त्वपूर्ण उपयोगांपैकी एक म्हणजे पेट्रोलियम शुद्धीकरण उद्योगात प्लॅटिनमसोबत सह-उत्प्रेरक (co-catalyst) म्हणून त्याची भूमिका. रेनिअम-प्लॅटिनम उत्प्रेरक कमी-ऑक्टेन पेट्रोलियम नॅप्थाचे उच्च-ऑक्टेन गॅसोलीन आणि सुगंधी हायड्रोकार्बन्समध्ये उत्प्रेरक रिफॉर्मिंगसाठी (catalytic reforming) महत्त्वपूर्ण आहेत. आधुनिक इंधन उत्पादनासाठी महत्त्वाची असलेली ही प्रक्रिया, डीहायड्रोसायक्लायझेशनसारख्या जटिल अभिक्रियांचा समावेश करते. उदाहरणार्थ, भारतात, त्याच्या महत्त्वपूर्ण पेट्रोलियम शुद्धीकरण क्षेत्रात, इंधनाची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी असे उत्प्रेरक वापरले जातात. या उत्प्रेरकांनी सुलभ केलेल्या मुख्य अभिक्रियेचे एक सरलीकृत प्रतिनिधित्व म्हणजे n-हेप्टेन सारख्या अल्केनचे टोल्युईन सारख्या सुगंधी संयुगात रूपांतर, ज्यात एकाच वेळी हायड्रोजनचे उत्पादन होते:
n-Heptane $\xrightarrow{\text{Pt-Re Catalyst}}$ Toluene + 4H₂
या अभिक्रियेमुळे इंधन घटकाचे ऑक्टेन रेटिंग प्रभावीपणे वाढते.