स्ट्रॉन्शियमची ओळख
स्ट्रॉन्शियम हे रासायनिक मूलद्रव्य आहे, ज्याला Sr या चिन्हाने आणि 38 या अणुसंख्येने दर्शविले जाते. हा एक क्रियाशील धातू आहे, जो आवर्त सारणीतील अल्कधर्मी मृदा धातूंच्या गटाशी संबंधित आहे. त्याच्या उच्च अभिक्रियाशीलतेमुळे हे मूलद्रव्य निसर्गात मुक्त स्थितीत आढळत नाही, परंतु ते सेलेस्टाइन (स्ट्रॉन्शियम सल्फेट, SrSO₄) आणि स्ट्रॉन्टियानाईट (स्ट्रॉन्शियम कार्बोनेट, SrCO₃) सारख्या खनिजांमध्ये आढळते.
वर्गीकरण
स्ट्रॉन्शियमला अल्कधर्मी मृदा धातू म्हणून वर्गीकृत केले जाते. हे वर्गीकरण त्याला अत्यंत क्रियाशील धातूंच्या गटामध्ये ठेवते, जे त्यांच्या धातूच्या चमक आणि मजबूत अपचायक गुणधर्मांसाठी ओळखले जातात. हे निश्चितपणे एक धातू आहे, अधातू किंवा धातूसदृश नाही.
भौतिक वैशिष्ट्ये
स्वरूप आणि पोत
शुद्ध स्ट्रॉन्शियम नवीन कापल्यावर किंवा उघड्यावर ठेवल्यावर चमकदार, धातूसारख्या चकाकीसह चांदीसारखा-पांढरा दिसतो. हवेच्या संपर्कात आल्यावर, त्याची पृष्ठभाग ऑक्सिजनशी वेगाने अभिक्रिया करते, ज्यामुळे एक निस्तेज, पिवळसर ऑक्साईड थर तयार होतो, ज्यामुळे ते डागळते. हा धातू तुलनेने मऊ आहे, कॅल्शियमपेक्षा मऊ पण शिसेपेक्षा कठीण आहे. त्याच्या मऊपणामुळे ते चाकूने कापता येते. नवीन कापलेली पृष्ठभाग चमकदार चांदी किंवा अॅल्युमिनियमसारखी चमक दाखवते, जे भारतीय घरांमध्ये भांडी आणि दागिन्यांमध्ये सामान्यपणे दिसणारे धातू आहेत.
पदार्थाची अवस्था
प्रमाणित वातावरणीय तापमान आणि दाब (सुमारे 25°C आणि 1 वातावरण) येथे, स्ट्रॉन्शियम घन अवस्थेत अस्तित्वात असते.
औष्णिक गुणधर्म
स्ट्रॉन्शियमचे विशिष्ट औष्णिक गुणधर्म आहेत:
- वितळण बिंदू: 777 °C
- उत्कलनांक: 1377 °C
हे बिंदू दर्शवतात की स्ट्रॉन्शियम सामान्य खोलीच्या तापमानापेक्षा खूप जास्त तापमानावर विस्तृत श्रेणीत घन अवस्थेत राहते, त्यानंतर ते द्रव आणि नंतर वायुरूप अवस्थेत बदलते.