ટર્બિયમના ભૌતિક ગુણધર્મો
ટર્બિયમ એ Tb પ્રતીક અને 65 પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું રાસાયણિક તત્વ છે. તે લેન્થેનાઇડ શ્રેણીનો એક ભાગ છે, જે દુર્લભ-પૃથ્વી તત્વોનો સમૂહ છે જે તેમના અનન્ય રાસાયણિક અને ભૌતિક ગુણધર્મો માટે જાણીતા છે.
વર્ગીકરણ
ટર્બિયમને ધાતુ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. ખાસ કરીને, તે એક દુર્લભ-પૃથ્વી ધાતુ છે. આ ધાતુઓ તેમના વિશિષ્ટ ગુણધર્મો માટે જાણીતી છે, જેમાં ઉચ્ચ વિદ્યુત અને ઉષ્મીય વાહકતા અને વિવિધ ચુંબકીય વર્તણૂકોનો સમાવેશ થાય છે. ભારતમાં દુર્લભ-પૃથ્વી ખનિજોના નોંધપાત્ર ભંડાર છે, જેમ કે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં જોવા મળતી મોનાઝાઈટ રેતી, જ્યાંથી ટર્બિયમ જેવા તત્વો કાઢી શકાય છે, જોકે અન્ય દુર્લભ પૃથ્વી તત્વોની સરખામણીમાં ઓછી માત્રામાં.
દેખાવ અને રચના
પ્રમાણભૂત ઓરડાના તાપમાને (લગભગ 25°C), ટર્બિયમ ઘન અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તે તેજસ્વી ધાતુઈ ચમક સાથે સ્પષ્ટ ચાંદી-સફેદ રંગ દર્શાવે છે. આ ધાતુ પ્રમાણમાં નરમ હોવા માટે જાણીતી છે, જે તેની એવી રચના ધરાવે છે કે તેને છરી વડે કાપી શકાય છે. વધુમાં, ટર્બિયમ ટીપી શકાય તેવું (તોડ્યા વિના કાયમી ધોરણે આકારમાંથી બહાર કાઢી શકાય અથવા દબાવી શકાય તેવું) અને તન્ય (પાતળા તારમાં ખેંચી શકાય તેવું) છે, જે ઘણી ધાતુઓના લાક્ષણિક ભૌતિક ગુણધર્મો છે.
ગલન અને ઉત્કલનબિંદુ
ટર્બિયમ વિશિષ્ટ ઉષ્મીય ગુણધર્મો દર્શાવે છે જે ઘન, પ્રવાહી અને વાયુ અવસ્થાઓ વચ્ચેના તેના સંક્રમણને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.
- ગલનબિંદુ: ટર્બિયમ આશરે 1356 °C તાપમાને પીગળે છે. આ પ્રમાણમાં ઊંચું ગલનબિંદુ તેની સ્ફટિક રચનામાં હાજર મજબૂત ધાતુઈ બંધો સૂચવે છે.
- ઉત્કલનબિંદુ: આ તત્વ આશરે 3230 °C ના નોંધપાત્ર ઊંચા તાપમાને ઉકળે છે. આ ખૂબ ઊંચું ઉત્કલનબિંદુ સૂચવે છે કે આંતરપરમાણુ બળોને દૂર કરવા અને પ્રવાહીમાંથી વાયુ અવસ્થામાં સંક્રમણને સુવિધાજનક બનાવવા માટે નોંધપાત્ર માત્રામાં ઊર્જાની જરૂર પડે છે.