ઓગનેસોનનો પરિચય
ઓગનેસોન (Og), જેનો પરમાણુ ક્રમાંક 118 છે, તે એક કૃત્રિમ રાસાયણિક તત્વ છે, એટલે કે તે પૃથ્વી પર કુદરતી રીતે બનતું નથી અને પરમાણુ પ્રતિક્રિયાઓ દ્વારા ફક્ત પ્રયોગશાળાઓમાં જ ઉત્પન્ન થાય છે. તે એક સુપરહેવી તત્વ છે અને આવર્ત કોષ્ટકમાં હાલમાં જાણીતું સૌથી ભારે તત્વ છે. ઓગનેસોનનું નામ યુરી ઓગનેસિયનના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જે એક પ્રખ્યાત રશિયન પરમાણુ ભૌતિકશાસ્ત્રી છે, સુપરહેવી તત્વોની શોધમાં તેમના નોંધપાત્ર યોગદાનને માન્યતા આપવા માટે. તે આવર્ત કોષ્ટકના જૂથ 18 સાથે સંબંધિત છે, જે તેને ઉમદા વાયુ (નોબલ ગેસ) તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે. તેની અતિશય અસ્થિરતા અને અત્યંત ટૂંકા અર્ધ-આયુષ્ય (મિલિસેકન્ડ્સ) ને કારણે, ઓગનેસોનના માત્ર થોડાક અણુઓ જ અત્યાર સુધી ઉત્પન્ન થયા છે, મુખ્યત્વે ડુબ્ના, રશિયામાં આવેલી જોઈન્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ન્યુક્લિયર રિસર્ચ (JINR) માં. તેના રાસાયણિક ગુણધર્મો મોટાભાગે સૈદ્ધાંતિક છે અને આવર્ત કોષ્ટકમાં તેની સ્થિતિ પરથી અનુમાનિત કરવામાં આવ્યા છે.
પરમાણુ ક્રમાંક અને દળ ક્રમાંક
કોઈ તત્વનો પરમાણુ ક્રમાંક (Z) તેની ઓળખ વ્યાખ્યાયિત કરે છે અને તે પરમાણુના કેન્દ્રમાં રહેલા પ્રોટોનની સંખ્યા બરાબર હોય છે. ઓગનેસોન માટે, પરમાણુ ક્રમાંક 118 છે.
પરમાણુનો દળ ક્રમાંક (A) તેના કેન્દ્રમાં રહેલા પ્રોટોન અને ન્યુટ્રોનની કુલ સંખ્યા છે. ઓગનેસોનનો સૌથી સ્થિર જાણીતો સમસ્થાનિક ઓગનેસોન-294 છે. તેથી, તેનો દળ ક્રમાંક 294 છે.
ઓગનેસોનમાં ઉપપરમાણુ કણો
પ્રોટોન
પરમાણુમાં પ્રોટોનની સંખ્યા તેના પરમાણુ ક્રમાંક દ્વારા નક્કી થાય છે. ઓગનેસોનનો પરમાણુ ક્રમાંક 118 હોવાથી, ઓગનેસોનના પરમાણુમાં 118 પ્રોટોન હોય છે.
ન્યુટ્રોન
પરમાણુમાં ન્યુટ્રોનની સંખ્યા દળ ક્રમાંક (A) માંથી પરમાણુ ક્રમાંક (Z) બાદ કરીને ગણી શકાય છે. ઓગનેસોન-294 સમસ્થાનિક માટે:
ન્યુટ્રોનની સંખ્યા = દળ ક્રમાંક (A) - પરમાણુ ક્રમાંક (Z) ન્યુટ્રોનની સંખ્યા = 294 - 118 = 176 ન્યુટ્રોન.
ઇલેક્ટ્રોન
તટસ્થ પરમાણુમાં, ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા ન્યુક્લિયસના ધન વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે પ્રોટોનની સંખ્યા જેટલી હોય છે. તેથી, ઓગનેસોનના તટસ્થ પરમાણુમાં 118 ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
ઓગનેસોનની ઇલેક્ટ્રોન રચના
ઇલેક્ટ્રોન રચના ન્યુક્લિયસની આસપાસના પરમાણ્વીય કક્ષકોમાં ઇલેક્ટ્રોનની ગોઠવણીનું વર્ણન કરે છે. ઓગનેસોન (પરમાણુ ક્રમાંક 118) માટે, ઇલેક્ટ્રોન રચના ખૂબ વિસ્તૃત છે. ભારે તત્વો માટે, અગાઉના ઉમદા વાયુના પ્રતીકનો ઉપયોગ કરીને સંક્ષિપ્ત સંકેતનો વારંવાર ઉપયોગ થાય છે. અગાઉનો ઉમદા વાયુ રેડોન (Rn) છે, જેનો પરમાણુ ક્રમાંક 86 છે.
ઓગનેસોનની ઇલેક્ટ્રોન રચના સૈદ્ધાંતિક રીતે નીચે મુજબ અનુમાનિત કરવામાં આવી છે:
[Rn] 5f¹⁴ 6d¹⁰ 7s² 7p⁶
આને વિભાજિત કરીએ:
- [Rn]: રેડોનની ઇલેક્ટ્રોન રચનાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે (1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁶ 4d¹⁰ 4f¹⁴ 5s² 5p⁶ 5d¹⁰ 6s² 6p⁶), જે 86 ઇલેક્ટ્રોનનો સમાવેશ કરે છે.
- 5f¹⁴: રેડોન પછી, 5f પેટાકક્ષા 14 ઇલેક્ટ્રોનથી ભરાય છે.
- 6d¹⁰: 5f પેટાકક્ષા પછી, 6d પેટાકક્ષા 10 ઇલેક્ટ્રોનથી ભરાય છે.
- 7s²: 7s પેટાકક્ષા 2 ઇલેક્ટ્રોનથી ભરાય છે.
- 7p⁶: અંતે, 7p પેટાકક્ષા 6 ઇલેક્ટ્રોનથી ભરાય છે.
7p પેટાકક્ષાનું આ સંપૂર્ણ ભરણ અત્યંત સ્થિર રચના તરફ દોરી જાય છે, જે ઉમદા વાયુની લાક્ષણિકતા છે.
ઓગનેસોનમાં વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન
વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન એ પરમાણુના સૌથી બહારના કોષ (સૌથી ઉચ્ચ મુખ્ય ઉર્જા સ્તર) માં આવેલા ઇલેક્ટ્રોન છે. આ ઇલેક્ટ્રોન મુખ્યત્વે રાસાયણિક બંધનમાં સામેલ હોય છે અને તત્વના રાસાયણિક ગુણધર્મો નક્કી કરે છે.
ઓગનેસોન માટે, સૌથી બહારનું મુખ્ય ઉર્જા સ્તર 7મો કોષ છે. આ કોષમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોન 7s અને 7p પેટાકક્ષાઓમાં હોય છે.
વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = 7s પેટાકક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોન + 7p પેટાકક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોન વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = 2 + 6 = 8 વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન.
8 વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોનની આ હાજરી (તેના સૌથી બહારના કોષમાં સંપૂર્ણ અષ્ટક) સૈદ્ધાંતિક રીતે ઓગનેસોનને ઉમદા વાયુ તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે, જે સૂચવે છે કે તે રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય હશે, જૂથ 18 ના અન્ય તત્વો જેમ કે નિયોન અથવા આર્ગોન સમાન.